LapTruong.comLập Trường
Đàm phán mua với nhà cung cấp

Cam kết sản lượng năm để lấy giá nhập: tính phần mua thiếu trước khi gật đầu

Nhà cung cấp đề nghị giá tốt nếu bên mua cam kết sản lượng cả năm: tính lợi giá, rủi ro mua thiếu, chọn mức cam kết an toàn và mặc cả điều khoản khi không đạt.

A Vietnamese woman owner of a packaging workshop standing beside large paper rolls talking with a supplier representative, packaging factory line behind them, low angle, warm afternoon light

Cam kết sản lượng năm là bạn bán cho nhà cung cấp sự chắc chắn, đổi lại một mức giá thấp hơn; vì vậy trước khi gật đầu phải tính được nếu chỉ mua được bảy, tám phần mức cam kết thì mất bao nhiêu, và điều khoản phần mua thiếu đã được mặc cả tới đâu. Mức cam kết an toàn thường dựa trên năm thấp nhất gần đây, không dựa trên kế hoạch lạc quan.

Bài đi theo một xưởng bao bì giả định được nhà cung cấp giấy mời cam kết sản lượng: bảng so lợi và rủi ro theo ba kịch bản, các cách mặc cả điều khoản mua thiếu, chọn mức cam kết theo bậc, lượt đi lại trên bàn và những trường hợp nên từ chối. Con số là giả định; phần điều khoản chỉ nói nguyên lý, cách ghi cụ thể cần tra văn bản hiện hành.

Thương vụ giả định: lời mời cam kết 120 tấn của nhà cung cấp giấy

Chị Hà chủ một xưởng in và làm hộp giấy cho các cơ sở thực phẩm. Mỗi năm xưởng dùng khoảng 90 đến 110 tấn giấy cuộn, mua theo từng đơn với giá giả định 20 triệu đồng một tấn. Cuối năm, nhà cung cấp giấy đề nghị: nếu chị ký thoả thuận khung cam kết 120 tấn trong năm tới, giá sẽ là 19 triệu đồng một tấn, giảm năm phần trăm.

Nghe qua thì hấp dẫn: 120 tấn nhân 1 triệu đồng là 120 triệu đồng tiết kiệm. Nhân viên kinh doanh bên kia còn nói thêm "năm sau chị nhận thêm khách mới, 120 tấn là vừa". Nhưng chị Hà biết sổ sách của mình: năm thấp nhất trong ba năm qua là 90 tấn, năm cao nhất là 110 tấn. Mức 120 tấn chỉ đạt khi xưởng có thêm hai khách lớn mà hiện vẫn đang trong giai đoạn chào hàng.

Câu hỏi thật không phải "giá 19 triệu có tốt không", mà là "nếu năm sau chỉ dùng 95 tấn thì điều gì xảy ra". Đó là phần mà rất nhiều người mua bỏ qua cho tới tháng mười hai, khi nhà cung cấp gửi bảng truy thu chênh lệch giá cho cả năm.

Cam kết sản lượng thật ra là trao đổi những gì

Nhà cung cấp nhận được sự chắc chắn. Họ biết trước một phần sản lượng để lên kế hoạch nhập nguyên liệu, giữ công suất, thương lượng với nhà sản xuất phía trên. Sự chắc chắn này có giá trị tiền thật với họ, và đó là lý do họ chịu giảm giá.

Bên mua nhận về rủi ro tiêu thụ. Nếu đơn hàng của bạn giảm, bạn vẫn bị ràng buộc với con số đã hứa. Nói cách khác, bạn đang gánh một phần rủi ro mà trước đó nhà cung cấp gánh.

Giá chỉ là một nửa thương vụ. Nửa còn lại là các dòng điều khoản: tính sản lượng theo năm hay theo quý, thiếu thì xử lý ra sao, có được chuyển phần thiếu sang năm sau không, giá có được giữ nếu đầu vào biến động không.

Thứ cần so là giá trị kỳ vọng, không phải mức giảm. Mức giảm năm phần trăm chỉ có giá trị khi xác suất đạt sản lượng đủ cao. Nếu khả năng hụt lớn, phần truy thu có thể ăn hết khoản tiết kiệm, thậm chí lỗ hơn mua theo đơn.

Bảng giả định: lợi giá và rủi ro theo ba kịch bản

Giả định điều khoản bên kia đưa ra: nếu cuối năm không đạt 120 tấn, toàn bộ lượng đã mua được tính lại theo giá 20 triệu đồng, tức truy thu 1 triệu đồng cho mỗi tấn đã mua.

Kịch bản năm sauLượng mua thậtTiết kiệm nếu đạtTruy thu nếu không đạtKết quả so với mua theo đơn
Có thêm hai khách lớn120 tấn120 triệu đồngkhônglợi 120 triệu đồng
Giống năm cao nhất110 tấnkhông được hưởngtrả lại 110 triệu đồng đã giảmhoà, nhưng mất công và căng thẳng
Giống năm thấp nhất90 tấnkhông được hưởngtrả lại 90 triệu đồng đã giảmhoà, có thể kèm điều khoản phạt khác

Nhìn bảng, điều khoản "không đạt thì tính lại toàn bộ" biến cam kết thành canh bạc một chiều: chỉ có lợi khi đạt đủ, còn lại thì không được gì. Chưa kể nếu hợp đồng có thêm một khoản phạt cho phần không mua, kịch bản thấp sẽ lỗ thật. Mức phạt, nếu có, phải tra văn bản hiện hành và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký.

Từ đây chị Hà biết mình không cần mặc cả giá 19 triệu nhiều. Thứ cần mặc cả là cách tính khi không đạt.

Mặc cả dòng điều khoản phần mua thiếu

Đây là những phương án bên mua có thể đề nghị, đi từ dễ được chấp nhận tới khó hơn. Mỗi cái đổi một phần rủi ro về phía nhà cung cấp, nên có thể phải trả lại bằng một nhượng bộ khác.

  • Bậc giá thay cho một ngưỡng. Mua tới 90 tấn giá 19,6 triệu, từ 90 đến 110 tấn giá 19,3 triệu, trên 110 tấn giá 19 triệu. Mua bao nhiêu hưởng bậc đó, không có chuyện mất trắng.
  • Giảm theo đơn, thưởng cuối kỳ. Mua theo giá 19,5 triệu suốt năm, cuối năm đạt 120 tấn thì nhận thêm khoản thưởng tương đương phần còn lại. Rủi ro của bên mua chỉ là mất phần thưởng.
  • Chuyển phần thiếu sang kỳ sau. Thiếu không quá một tỷ lệ nhất định thì cộng dồn vào năm tiếp theo, giữ giá đã thoả thuận.
  • Tính theo quý thay vì cả năm. Hai bên xem lại sau mỗi quý, điều chỉnh mức cam kết khi tình hình đơn hàng thay đổi rõ.
  • Ngoại lệ khi khách lớn của bên mua dừng đơn. Ghi rõ trường hợp được xem lại cam kết, có thông báo trước một khoảng thời gian.

Chị Hà chọn đề nghị phương án bậc giá làm chính, phương án thưởng cuối kỳ làm dự phòng. Cả hai đều cho nhà cung cấp phần lớn sự chắc chắn họ cần, mà không đẩy xưởng vào thế được ăn cả ngã về không.

Chọn mức cam kết: dựa vào số liệu nào

Mức cam kết hợp lý nên dựa trên số liệu đã xảy ra, chừa phần cho kế hoạch chưa chắc chắn. Bảng dưới là cách chị Hà phân loại các nguồn sản lượng của năm tới, số giả định.

Nguồn sản lượngLượng ướcĐộ chắc chắnCó đưa vào cam kết không
Khách đã có hợp đồng năm60 tấncaocó
Khách đặt đều nhiều năm, chưa ký năm30 tấnkhácó, tính phần thấp
Khách thời vụ dịp lễ10 đến 20 tấntrung bìnhchỉ tính 10 tấn
Hai khách đang chào hàng15 đến 25 tấnthấpkhông

Cộng phần chắc chắn và phần thấp của nhóm khá được khoảng 100 tấn. Chị Hà quyết định đề nghị cam kết 95 đến 100 tấn ở bậc giá giữa, còn mức 120 tấn chỉ là ngưỡng thưởng. Nếu năm sau thật sự có thêm khách lớn, xưởng vẫn hưởng giá tốt nhất; nếu không, xưởng không phải trả lại gì.

Sau khi ký: theo dõi sản lượng để thương lượng sớm, không đợi cuối năm

Cam kết sản lượng không kết thúc ở chữ ký. Phần lớn rắc rối xảy ra vì bên mua chỉ nhìn lại con số vào tháng mười hai, khi không còn gì để xoay. Chị Hà đặt một nhịp theo dõi đơn giản:

  1. Mỗi tháng ghi lượng đã nhận và cộng dồn, so với đường chia đều của mức cam kết. Với mức sàn 95 tấn, mỗi tháng cần trung bình khoảng 8 tấn.
  2. Cuối mỗi quý so lũy kế với kế hoạch. Nếu hụt quá một tháng sản lượng, ghi lại lý do: khách giảm đơn, mùa thấp điểm, hay đổi quy cách hộp dùng ít giấy hơn.
  3. Báo nhà cung cấp ngay khi thấy xu hướng hụt. Gửi kèm số liệu và đề nghị cụ thể: dời một phần sang kỳ sau, hay hạ mức sàn đổi lại giá bậc trên một chút.
  4. Đối chiếu giá trên hoá đơn với giá cam kết mỗi lần nhận hàng, để không trôi qua vài tháng mới phát hiện đơn bị ghi giá cũ.
  5. Ghi lại mọi trao đổi giữa kỳ bằng tin nhắn hoặc thư, để lúc tính sản lượng cuối năm hai bên cùng dựa trên một bản ghi.

Báo sớm có lợi cho cả hai phía: nhà cung cấp còn kịp điều chỉnh kế hoạch nhập nguyên liệu, còn bên mua giữ được uy tín là người làm ăn minh bạch. Lần cam kết tiếp theo, chính bảng theo dõi này là căn cứ tốt nhất để xin một mức giá hay một điều khoản dễ thở hơn.

Lượt đi lại trên bàn và những lúc nên từ chối

Nhân viên kinh doanh bên giấy nghe đề nghị bậc giá thì nói: "Chị ơi, bậc giá rắc rối lắm, sếp em chỉ duyệt một mức thôi." Chị Hà đáp: "Em hiểu. Vậy mình giữ một mức 19 triệu, nhưng nếu cuối năm không đạt thì chỉ tính lại phần chênh cho số tấn còn thiếu so với 100 tấn, không tính lại toàn bộ. Bên em sẵn sàng đặt lịch nhận hàng cố định hằng tháng để bên anh dễ xếp kho."

Câu đáp này giữ đúng mong muốn của bên kia là một mức giá dễ duyệt, đồng thời đổi lại điều khoản mua thiếu nhẹ hơn và đưa thêm một thứ rẻ với xưởng nhưng có giá trị với nhà cung cấp là lịch nhận hàng đều. Bên kia xin về hỏi lại, một tuần sau đồng ý với mức sàn 95 tấn, phần thiếu dưới sàn tính lại chênh lệch cho lượng đã mua.

Chị Hà sẽ từ chối nếu bên kia giữ nguyên điều khoản "không đạt tính lại toàn bộ" kèm khoản phạt cho phần không mua, hoặc nếu giá cam kết không kèm thời gian giữ giá, nghĩa là bên kia vẫn được quyền tăng giá giữa năm trong khi xưởng đã bị buộc vào sản lượng. Một cam kết chỉ ràng một bên thì không phải thương vụ cân bằng, mua theo đơn còn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Cam kết sản lượng năm có phải lúc nào cũng có lợi cho bên mua không?

Không. Nó chỉ có lợi khi xác suất đạt mức cam kết cao và điều khoản mua thiếu không quá nặng. Nếu đơn hàng của bạn biến động mạnh theo mùa hoặc phụ thuộc vài khách lớn, mua theo đơn đôi khi an toàn hơn.

Nên đặt mức cam kết dựa vào năm cao nhất hay thấp nhất?

Nên dựa vào năm thấp nhất gần đây cộng phần đơn đã ký chắc chắn. Kế hoạch tăng trưởng nên dùng làm ngưỡng thưởng thay vì đưa vào mức bắt buộc, để nếu kế hoạch chậm thì bạn không phải trả giá.

Nhà cung cấp chỉ chấp nhận một mức giá, không làm bậc thì sao?

Có thể giữ một mức giá nhưng mặc cả cách tính khi thiếu: chỉ truy thu phần chênh cho lượng còn thiếu so với mức sàn, hoặc cho chuyển phần thiếu sang kỳ sau. Điểm cần mặc cả là rủi ro, không nhất thiết là cấu trúc giá.

Có cần ghi cam kết sản lượng vào hợp đồng không hay chỉ cần thoả thuận miệng?

Nên ghi bằng văn bản, vì đây là cam kết có hậu quả tiền bạc cả hai chiều. Cách ghi điều khoản phạt hay bồi thường cần tra văn bản hiện hành, nếu giá trị lớn thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký.

Đã cam kết rồi mà giữa năm đơn hàng giảm mạnh thì làm gì?

Báo sớm cho nhà cung cấp, kèm số liệu, đề nghị xem lại mức cam kết hoặc chuyển phần thiếu sang kỳ sau. Báo sớm thường được đón nhận tốt hơn nhiều so với để tới cuối năm mới nói.

Giá cam kết có được giữ nguyên nếu giá nguyên liệu đầu vào tăng không?

Tuỳ điều khoản hai bên thống nhất. Nên mặc cả để giá được giữ trong suốt kỳ cam kết, hoặc chỉ điều chỉnh khi đầu vào biến động vượt một ngưỡng rõ ràng, có báo trước và có căn cứ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138