Gom đơn của nhiều chi nhánh về một đầu mối chỉ giúp xin được giá tốt hơn khi bạn trao cho nhà cung cấp thứ họ thật sự tiết kiệm được: ít đầu mối phải chăm, đơn đều hơn, tiền về một chỗ và lịch giao gọn. Nếu gom đơn mà vẫn đòi giao lẻ từng cửa hàng, đổi trả từng nơi, thì mức giảm bạn xin chỉ là chuyển chi phí sang bên kia.
Bài đi theo một chuỗi ba cửa hàng giả định: tính tổng lượng trước và sau khi gom, ước phần chi phí nhà cung cấp tiết kiệm được, chọn mức xin, quyết định nhượng lại điều gì, và giữ cho các chi nhánh không phá vỡ thoả thuận bằng cách tự đặt hàng riêng. Số liệu là giả định, làm tròn.
Thương vụ giả định: ba cửa hàng của anh Tín và ba cách đặt hàng khác nhau
Anh Tín phụ trách mua hàng cho một công ty nhỏ có ba cửa hàng văn phòng phẩm và đồ dùng học tập. Trước giờ mỗi cửa hàng trưởng tự gọi nhà phân phối, tự đặt, tự nhận, tự trả tiền. Cùng một mặt hàng giấy in, ba cửa hàng đang nhập với ba mức giá khác nhau, chênh nhau khoảng 3 đến 5 phần trăm theo ví dụ giả định, vì mỗi nơi có một thời điểm mặc cả và một nhân viên kinh doanh khác nhau phụ trách.
Giám đốc giao anh Tín gom đơn lại, gặp nhà phân phối một lần, xin một giá chung tốt nhất. Ý tưởng đúng, nhưng có ba cái bẫy anh Tín cần tính trước. Thứ nhất, nhà phân phối có thể đồng ý giá chung bằng mức thấp nhất trong ba nơi, rồi coi như đã nhượng. Thứ hai, nếu vẫn giao từng cửa hàng như cũ, họ không tiết kiệm được gì nên khó giảm sâu. Thứ ba, các cửa hàng trưởng quen tự đặt, sau một hai tháng có thể quay lại gọi riêng, làm hỏng con số sản lượng mà anh Tín đã cam kết.
Vì vậy việc gom đơn bắt đầu từ trong nhà: thống nhất ai đặt, đặt theo lịch nào, nhận hàng ở đâu, trước khi bước ra bàn với nhà phân phối.
Bảng giả định: tổng lượng trước và sau khi gom
Anh Tín kéo số liệu sáu tháng của ba cửa hàng cho mặt hàng chính. Con số giả định, chỉ để thấy cách tính.
| Cửa hàng | Lượng giấy in mỗi tháng | Giá nhập đang trả | Số lần đặt mỗi tháng |
|---|---|---|---|
| Cửa hàng A | 200 ram | 60.000 đồng | 8 lần |
| Cửa hàng B | 150 ram | 62.000 đồng | 6 lần |
| Cửa hàng C | 100 ram | 63.000 đồng | 5 lần |
| Sau khi gom | 450 ram | đang đàm phán | 4 lần, một đầu mối |
Hai con số đáng chú ý nhất không phải tổng 450 ram, mà là số lần đặt giảm từ 19 xuống 4 và số đầu mối giảm từ ba xuống một. Với nhà phân phối, mỗi lần đặt là một lần soạn đơn, xếp hàng, xuất kho, chạy xe, đối chiếu công nợ. Giảm từ 19 xuống 4 là phần tiết kiệm có thật mà họ có thể chia lại cho bên mua.
Giá bình quân hiện tại, tính theo trọng số lượng, khoảng 61.300 đồng một ram. Đó là mốc để so, không phải mức thấp nhất 60.000 đồng của cửa hàng A. Nếu nhà phân phối chỉ đề nghị đưa cả ba về 60.000 đồng, thực chất họ mới giảm khoảng hai phần trăm so với mức bình quân, chưa chia lại phần tiết kiệm từ việc gom.
Ước phần nhà cung cấp tiết kiệm được để biết nên xin bao nhiêu
Chi phí giao hàng. Giao một điểm thay vì ba, hoặc giao ba điểm trong cùng một chuyến theo lịch cố định. Hỏi khéo nhân viên kinh doanh xem một chuyến giao nhỏ trong nội thành tốn họ bao nhiêu, rồi nhân với số chuyến giảm đi.
Chi phí xử lý đơn. Mỗi đơn cần người nhận, người soạn, người xuất hoá đơn, người đối chiếu. Ít đơn hơn là đỡ công, dù khó tính ra con số chính xác.
Chi phí công nợ. Một đầu mối thanh toán, một lịch trả tiền thay vì ba nơi trả lộn xộn, giảm rủi ro một cửa hàng trễ hạn.
Sản lượng ổn định hơn. Ba cửa hàng cộng lại ít dao động hơn từng cửa hàng, giúp nhà phân phối dự trù kho tốt hơn.
Từ đó ra mức xin. Giả sử ước được phần tiết kiệm khoảng 1.500 đồng một ram, cộng với lợi thế sản lượng, anh Tín đặt mục tiêu giá chung 58.500 đồng, mức mở 57.500 đồng, mức tối thiểu 59.500 đồng. Mức nào cũng thấp hơn cả mức tốt nhất hiện có của cửa hàng A.
Đổi lại gì: bảng nhượng bộ của bên mua
Gom đơn là thương vụ hai chiều. Anh Tín liệt kê những thứ bên mình có thể nhượng, kèm chi phí thật với công ty, để dùng dần trên bàn chứ không đưa hết một lần.
| Bên mua nhượng | Lợi ích với nhà phân phối | Chi phí với bên mua |
|---|---|---|
| Nhận hàng tại một cửa hàng rồi tự chia | chỉ một điểm giao | tốn một chuyến xe nội bộ mỗi tuần |
| Đặt theo lịch cố định hai lần một tháng | xếp kho và xe dễ hơn | phải giữ tồn nhiều hơn ở cửa hàng |
| Một đầu mối, một lịch thanh toán | gọn công nợ | gần như không tốn gì |
| Rút ngắn hạn thanh toán | vốn quay nhanh hơn | cần chuẩn bị tiền sớm hơn |
| Gom thêm hai mặt hàng khác | tăng giá trị đơn | phải bỏ mối lẻ đang có |
Thứ tự đưa ra nên đi từ thứ rẻ nhất với mình nhưng có giá trị với bên kia: một đầu mối thanh toán gần như không tốn gì mà nhà phân phối rất quý. Thứ đắt nhất với mình, như rút ngắn hạn thanh toán, để dành cho bước cuối khi cần chốt khoảng chênh còn lại.
Trình tự một buổi đàm phán gom đơn
Anh Tín chia buổi gặp thành các bước để không bị kéo vào chuyện mặc cả giá ngay từ phút đầu:
- Giới thiệu thay đổi. "Từ tháng sau công ty em gom đơn ba cửa hàng về một đầu mối là em. Bên em muốn làm việc với một nhà phân phối chính cho nhóm hàng giấy và bút."
- Đưa bảng số liệu. Tổng lượng, số lần đặt trước và sau, lịch đặt dự kiến. Để bên kia tự thấy phần họ tiết kiệm.
- Nêu mức mở và cách áp dụng. "Bên em đề nghị giá chung 57.500 đồng một ram cho cả ba cửa hàng, áp dụng sáu tháng."
- Nghe phản hồi và đổi từng thứ. Nếu bên kia đưa 60.000 đồng, đáp bằng một nhượng bộ có điều kiện: "Nếu bên em nhận hàng tại một điểm, anh xuống được bao nhiêu?"
- Chốt bằng văn bản. Giá, phạm vi mặt hàng, thời gian áp dụng, lịch giao, đầu mối, hạn thanh toán, ghi trong một tin nhắn hoặc báo giá có xác nhận hai bên.
Mẹo nhỏ: luôn nói mức giá đi kèm thời gian áp dụng. "57.500 đồng trong sáu tháng" là một đề nghị khác hẳn "57.500 đồng", và giúp tránh chuyện tháng sau bên kia lại báo điều chỉnh.
Ba cái sai hay gặp khi đem đơn gom ra bàn
Khoe tổng lượng nhưng giấu cách giao. Anh Tín nói "ba cửa hàng cộng lại 450 ram" mà không nói rõ vẫn cần giao ba nơi. Nhà phân phối báo giá theo hình dung một điểm giao, đến khi biết sự thật thì xin điều chỉnh lại, buổi đàm phán coi như làm lại từ đầu. Nói rõ ngay từ đầu điều kiện giao hàng, rồi để giá phản ánh đúng điều kiện đó.
Đòi giá chung cho cả danh mục hàng. Gom đơn giấy in có lợi rõ, nhưng nếu kéo theo cả những mặt hàng mỗi cửa hàng chỉ lấy lác đác, nhà phân phối sẽ phải tính một mức giá thận trọng cho cả gói. Tách nhóm hàng có sản lượng lớn ra đàm phán trước, nhóm lặt vặt để sau hoặc giữ cách mua cũ.
Không báo trước cho người cũ. Ba nhân viên kinh doanh từng phụ trách ba cửa hàng mất khách riêng của mình. Nếu họ nghe tin qua người khác, họ dễ ngấm ngầm cản đề nghị trong nội bộ bên kia. Một cuộc gọi cảm ơn và báo thay đổi trước buổi gặp chính giữ được thiện chí, và đôi khi chính họ góp ý cách trình giá lên cấp trên.
Câu đáp mẫu khi bên kia đưa về mức thấp nhất đang có. "Anh đưa cả ba về 60.000 đồng là bên em cảm ơn, nhưng đó mới là mức cửa hàng A đã có từ trước khi gom. Bên em giảm số lần đặt từ mười chín xuống bốn, nhận hàng một điểm, trả tiền một lần. Phần anh đỡ được từ chỗ đó, bên em đề nghị hai bên chia nhau, nên em đưa mức 57.500 đồng."
Giữ thoả thuận khỏi bị chính các chi nhánh phá
Cái sai hay gặp nhất sau khi gom đơn thành công lại nằm ở trong nhà. Một cửa hàng trưởng thiếu hàng giữa kỳ, gọi thẳng nhân viên kinh doanh cũ xin giao gấp vài chục ram. Nhân viên đó giao, xuất hoá đơn riêng với giá lẻ, và thế là sản lượng qua đầu mối bị hụt, giá chung bị nghi ngờ, việc đối chiếu rối tung.
Anh Tín đặt ba quy tắc trong nội bộ. Một là mọi đơn của nhóm hàng đã gom phải đi qua đầu mối, kể cả đơn gấp. Hai là có một lượng tồn an toàn ở mỗi cửa hàng để không phải gọi gấp. Ba là báo trước với nhà phân phối: đơn nào không qua đầu mối thì xin đừng nhận, hoặc nhận nhưng tính vào sản lượng chung và vẫn áp giá chung.
Ở chiều ngược lại, cũng nên theo dõi xem nhà phân phối có giữ đúng giá cho cả ba điểm không. Đối chiếu hoá đơn hằng tháng theo từng cửa hàng là cách nhanh nhất để phát hiện chỗ nào bị ghi giá cũ.
Còn khi nào nên rời bàn? Nếu nhà phân phối chỉ chịu đưa về mức thấp nhất đang có, từ chối mọi đề nghị liên quan đến lịch giao và đầu mối, nghĩa là họ chưa coi việc gom đơn là thay đổi có giá trị. Khi đó hỏi thêm một hai nhà phân phối khác với đúng gói điều kiện ấy là việc hợp lý, rồi so sánh trên cùng một bảng.
Câu hỏi thường gặp
Gom đơn nhiều chi nhánh có bắt buộc phải nhận hàng ở một điểm không?
Không bắt buộc, nhưng giao nhiều điểm thì phần tiết kiệm của nhà cung cấp ít hơn, nên mức giảm cũng thấp hơn. Có thể đề nghị giao nhiều điểm trong cùng một chuyến theo lịch cố định như một phương án giữa.
Nên lấy giá nào làm mốc khi xin giá chung cho các chi nhánh?
Lấy giá bình quân theo trọng số lượng của các chi nhánh, không lấy giá thấp nhất. Nếu lấy giá thấp nhất làm mốc, nhà cung cấp chỉ cần đưa mọi nơi về mức đó là coi như đã nhượng, trong khi phần tiết kiệm từ việc gom chưa được chia.
Chi nhánh muốn tự đặt hàng gấp thì xử lý thế nào?
Giữ một lượng tồn an toàn ở mỗi chi nhánh để giảm nhu cầu đặt gấp, và quy định đơn gấp vẫn đi qua đầu mối. Báo trước với nhà cung cấp để họ cùng giữ nguyên tắc, tránh đơn lẻ ghi giá cũ.
Có nên cam kết một sản lượng tối thiểu khi gom đơn không?
Chỉ cam kết mức chắc chắn đạt được, dựa trên số liệu ít nhất sáu tháng. Cam kết quá cao để lấy giá, rồi không đạt, sẽ khiến lần đàm phán sau bạn ở thế yếu và có thể bị điều chỉnh giá ngược lại.
Nhà cung cấp hỏi tên các chi nhánh và lượng từng nơi thì có nên đưa không?
Nên đưa tổng lượng và lịch đặt, còn chi tiết từng nơi thì tuỳ mức độ tin cậy. Thông tin từng nơi giúp họ xếp giao hàng, nhưng cũng có thể được dùng để tiếp cận riêng chi nhánh, nên kèm theo nguyên tắc mọi đơn đi qua đầu mối.
Thoả thuận giá chung nên ghi lại thế nào cho chắc?
Một báo giá hoặc tin nhắn xác nhận có đủ: mặt hàng, đơn giá, thời gian áp dụng, các điểm giao, đầu mối đặt hàng và hạn thanh toán. Nếu ký phụ lục hợp đồng, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về cách ghi.