Khi bán hàng kèm dịch vụ cho khách doanh nghiệp, tách giá hàng và giá từng dịch vụ đi kèm thành dòng riêng sẽ giúp bạn giữ được giá hàng. Khách muốn bớt thì bớt dịch vụ họ không cần hoặc tự làm được, chứ không bớt vào giá sản phẩm; còn dịch vụ nào bạn cho miễn phí thì khách thấy rõ giá trị của nó thay vì coi là đương nhiên.
Bài này đi theo anh Toàn, chủ một cửa hàng thiết bị bếp inox bán cho nhà hàng và bếp ăn tập thể, khi một khách đặt trọn bộ bếp cho cơ sở mới rồi đòi "giao, lắp, đi ống, bảo trì miễn phí hết". Bạn sẽ có bảng tách chi phí từng dịch vụ, cách trình bày báo giá tách dòng, lượt đi lại và cách chọn dịch vụ nào đáng cho miễn phí. Mọi con số là ví dụ giả định.
Giá gộp làm bạn thua ở cả hai đầu
Nhiều người bán thích báo một giá trọn gói vì nghe gọn, khách dễ duyệt. Nhưng với hàng có dịch vụ đi kèm, giá gộp hại theo hai cách. Cách thứ nhất: khách đem tổng giá đó so với giá hàng trần ở một cửa hàng khác, không gồm lắp đặt, không gồm bảo trì, và thấy bạn đắt hơn hẳn. Cách thứ hai: khi khách xin bớt, bạn không biết bớt vào đâu, nên bớt thẳng vào giá hàng, và từ đó giá hàng của bạn có một mức thấp mới mà khách sẽ nhớ.
Tách giá đổi cả hai điều đó. Khi giá bàn inox đứng riêng một dòng, khách so nó với giá bàn inox ở chỗ khác, cùng mặt bằng. Khi đo đạc, chở, lắp, đi ống, bảo trì mỗi thứ một dòng, khách thấy rõ mỗi thứ có giá, và họ có quyền chọn bỏ thứ mình tự làm được. Người bán không mất gì khi khách bỏ một dịch vụ, vì chi phí dịch vụ đó cũng mất theo.
Còn một lợi ích ít ai để ý: dịch vụ được ghi thành dòng thì khi bạn cho miễn phí, khách thấy một dòng có giá trị bị gạch đi. Dịch vụ không được ghi thì khách coi là đương nhiên, và lần sau họ đòi thêm.
Tách chi phí từng dịch vụ đi kèm
Anh Toàn liệt kê các dịch vụ mà xưa nay anh làm kèm mà không tính, rồi ước chi phí thật cho một bộ bếp cỡ vừa. Số liệu giả định.
| Dịch vụ | Chi phí thật ước tính | Khách tự làm được không | Giá trị với khách |
|---|---|---|---|
| Khảo sát, đo đạc, vẽ bố trí bếp | 1.500.000 đồng (một người, một ngày) | Khó, cần người hiểu bếp | Cao, tránh lắp sai chỗ |
| Vận chuyển tới công trình | 1.000.000 đồng | Được, nếu có xe | Trung bình |
| Lắp đặt, cân chỉnh | 3.000.000 đồng (hai thợ, hai ngày) | Khó | Cao |
| Đi ống nước, ống thoát | 2.000.000 đồng chưa gồm vật tư | Được, nếu thuê thợ nước riêng | Trung bình |
| Bảo trì định kỳ năm đầu | 2.400.000 đồng (bốn lần) | Được, nếu có thợ riêng | Tùy khách |
| Hướng dẫn nhân viên bếp dùng và vệ sinh | 500.000 đồng | Không | Cao với bếp mới |
Cộng lại, chi phí dịch vụ khoảng 10 triệu đồng cho một bộ bếp có giá hàng giả định 120 triệu đồng. Trước đây anh Toàn gộp tất cả vào giá hàng, nên khi khách xin bớt 8 triệu, anh tưởng mình chỉ bớt khoảng bảy phần trăm. Thật ra anh đang bớt gần hết phần dịch vụ mà vẫn phải làm đủ.
Bảng cũng cho anh thấy dịch vụ nào khách tự làm được, như vận chuyển hay đi ống nước. Đó là những dòng có thể bỏ ra khi khách cần giảm tổng tiền, mà không động vào giá của bàn, tủ, bếp.
Trình bày báo giá tách dòng cho dễ duyệt
Tách giá không có nghĩa là làm báo giá rối. Anh Toàn trình bày theo ba khối, để người duyệt ở doanh nghiệp đọc một lần là hiểu.
- Khối hàng: từng thiết bị, số lượng, đơn giá, thành tiền. Đây là khối khách đem so với bên khác, nên ghi đặc tả rõ ràng.
- Khối dịch vụ bắt buộc: những thứ anh không thể bỏ mà vẫn bảo hành được, như khảo sát và lắp đặt cân chỉnh. Ghi rõ lý do bắt buộc trong một dòng ngắn.
- Khối dịch vụ tùy chọn: vận chuyển, đi ống, bảo trì, hướng dẫn. Mỗi dòng có ô chọn hoặc bỏ, để khách tự cân tổng tiền.
- Dòng tổng cho ba phương án: chỉ hàng và dịch vụ bắt buộc; đủ mọi dịch vụ; và phương án anh khuyên.
- Một dòng ghi chú: dịch vụ nào đang được tặng trong đơn này, ghi giá gốc và chữ "tặng kèm đơn này".
Cách trình bày này giúp người mua hàng của khách làm việc dễ hơn: họ có sẵn ba con số để trình cấp trên, có sẵn lý do cho từng dòng. Người bán cũng đỡ phải trả lời câu "sao bên anh đắt vậy", vì khách nhìn vào là thấy phần đắt hơn nằm ở đâu.
Lượt đi lại khi khách đòi "miễn phí hết"
Chủ nhà hàng mới nói: "Anh Toàn, em mua cả bộ bếp một trăm hai mươi triệu, thì anh giao, lắp, đi ống, bảo trì cho em miễn phí hết đi chứ." Anh Toàn không từ chối mà mở báo giá tách dòng: "Dạ, em tách ra để anh thấy. Khảo sát và lắp đặt em bắt buộc làm, vì có vậy em mới bảo hành được, hai thứ này em tính bốn triệu rưỡi. Vận chuyển, đi ống, bảo trì là tùy chọn."
Chủ nhà hàng: "Bên khác bao trọn hết." Anh Toàn: "Có thể bên đó tính vào giá hàng rồi anh. Anh so giúp em giá từng thiết bị là thấy. Còn với em, vì anh mua trọn bộ, em tặng anh khảo sát và hướng dẫn nhân viên, hai triệu đồng, em ghi rõ trên báo giá. Lắp đặt em tính ba triệu. Vận chuyển nếu anh có xe thì anh tự chở, không thì em chở một triệu. Đi ống em khuyên anh để thợ nước của công trình làm luôn cho tiện, đỡ hai đội làm một chỗ."
Chủ nhà hàng nhận lắp đặt, tự chở, để thợ công trình đi ống, và hỏi bảo trì. Anh Toàn đề nghị: "Bảo trì năm đầu em giảm còn một triệu rưỡi nếu anh ký luôn bây giờ." Tổng dịch vụ khách trả là bốn triệu rưỡi, khách thấy mình được tặng hai triệu, còn giá một trăm hai mươi triệu của hàng không giảm đồng nào.
Dịch vụ nào đáng cho miễn phí, dịch vụ nào không
Đáng tặng: thứ có chi phí thấp với bạn mà giá trị cao với khách. Hướng dẫn nhân viên dùng thiết bị tốn nửa ngày của một người nhưng giúp khách tránh hỏng máy, và gián tiếp giúp bạn ít bị gọi sửa. Tặng thứ này vừa rẻ vừa có lợi cho chính bạn.
Đáng tặng: thứ giúp bạn làm tốt việc chính. Khảo sát và đo đạc giúp bạn đặt đúng thiết bị, tránh đổi trả. Tặng nó với đơn đủ lớn là hợp lý, nhưng ghi giá trị lên báo giá.
Không nên tặng: thứ tốn công lớn và lặp lại. Bảo trì định kỳ là cam kết kéo dài cả năm. Tặng miễn phí là tự trói mình vào một chuỗi chi phí mà khách sẽ coi là đương nhiên cho mọi năm sau. Nếu muốn ưu đãi, giảm giá dịch vụ bảo trì có thời hạn, đừng tặng hẳn.
Không nên tặng: thứ khách tự làm được rẻ hơn. Nếu khách có xe, có thợ nước, việc bạn làm thay chỉ là cho không mà khách cũng không thấy quý. Để khách tự chọn.
Không bao giờ tặng ngầm. Mọi thứ tặng đều ghi tên, ghi giá gốc, ghi "cho đơn này". Món quà không được nói ra thì không ai nhớ.
Câu nói mẫu khi khách hỏi vì sao phải trả phí dịch vụ
Khách quen nhận dịch vụ miễn phí sẽ hỏi lại khi thấy dòng phí mới. Anh Toàn chuẩn bị sẵn câu trả lời cho từng kiểu hỏi, giọng giải thích chứ không giọng đòi tiền.
- Khách hỏi "trước giờ có tính đâu": "Dạ trước giờ em gộp vào giá hàng nên anh không thấy. Giờ em tách ra để anh so giá hàng với bên khác cho đúng, và phần nào anh tự làm được thì anh bỏ ra cho đỡ."
- Khách hỏi "bên khác miễn phí lắp": "Anh so giúp em giá từng thiết bị của hai bên. Nếu giá hàng bên đó bằng bên em mà vẫn miễn phí lắp thì anh nên cân nhắc bên đó."
- Khách hỏi "sao lắp đặt lại bắt buộc": "Vì có lắp đúng thì em mới bảo hành được. Thiết bị inox mà lắp lệch, nước đọng chân bàn, hỏng nhanh, rồi hai bên khó nói chuyện bảo hành."
- Khách hỏi "bỏ bảo trì thì có sao không": "Không sao anh, bảo hành hàng vẫn giữ. Bảo trì là để máy chạy bền hơn, bên anh có thợ riêng thì cứ tự làm, em gửi anh danh sách việc cần làm mỗi quý."
- Khách hỏi "tặng thêm được gì không": "Đơn này em đã tặng khảo sát và hướng dẫn nhân viên, em ghi trên báo giá rồi. Nếu anh ký bảo trì năm đầu, em giảm thêm cho phần đó."
Các câu này có chung một ý: tách giá là để khách được chọn, không phải để bán thêm. Khi khách cảm nhận được điều đó, dòng phí dịch vụ không còn là thứ để mặc cả, mà là thứ để cân nhắc. Câu thứ hai cũng cho thấy người bán sẵn sàng để khách so sánh sòng phẳng, không chê ai, không bịa ra điều gì về bên kia.
Đưa danh sách việc bảo trì cho khách tự làm, như trong câu thứ tư, nghe như tự bỏ một nguồn thu. Nhưng khách được hướng dẫn kỹ sẽ ít gọi bảo hành vì dùng sai, và khi cần mua thiết bị tiếp theo họ nhớ người đã chỉ cho mình.
Cái sai khi chuyển từ giá gộp sang giá tách
Người bán quen giá gộp hay mắc một lỗi khi chuyển sang tách dòng: giữ nguyên giá hàng cũ, rồi cộng thêm các dòng dịch vụ lên trên. Kết quả là tổng tiền tăng vọt so với trước, khách quen thấy ngay và phản ứng. Cách đúng là tính lại giá hàng thuần, bỏ phần dịch vụ trước đây bị gộp vào, rồi mới ghi dịch vụ thành dòng riêng. Với khách quen, tổng tiền gần như không đổi, chỉ khác là bây giờ họ thấy rõ mình trả cho cái gì.
Lỗi thứ hai là tách quá vụn, thành hai mươi dòng phí nhỏ, khiến khách cảm thấy bị tính tiền từng việc. Gom dịch vụ thành bốn đến sáu dòng có tên rõ ràng là đủ.
Lỗi thứ ba là tách giá nhưng nhân viên vẫn hứa miệng miễn phí dịch vụ để chốt đơn. Đặt luật rõ: dịch vụ chỉ được tặng khi ghi trên báo giá, và người có quyền tặng là ai. Nếu dịch vụ lắp đặt có cam kết bảo hành hay trách nhiệm khi xảy ra sự cố, phần đó nên ghi vào hợp đồng; chỗ chưa rõ về trách nhiệm có thể tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Nên báo giá trọn gói hay tách giá hàng và dịch vụ?
Với hàng có dịch vụ đi kèm như lắp đặt, bảo trì, tách giá thường có lợi hơn: khách so giá hàng đúng mặt bằng, còn khi cần giảm tổng tiền thì bỏ bớt dịch vụ thay vì giảm giá hàng. Có thể ghi thêm một dòng tổng trọn gói cho người duyệt dễ đọc.
Khách đòi miễn phí lắp đặt vì mua nhiều thì đáp thế nào?
Mở báo giá tách dòng để khách thấy lắp đặt có chi phí thật. Nếu muốn ưu đãi, tặng một dịch vụ có chi phí thấp với bạn và ghi rõ giá trị, còn lắp đặt nên tính phí hoặc giảm có điều kiện như ký sớm hay thanh toán nhanh.
Dịch vụ nào nên tặng kèm khi bán cho doanh nghiệp?
Những dịch vụ có chi phí thấp với bạn mà giá trị cao với khách, như hướng dẫn sử dụng hay khảo sát cho đơn đủ lớn. Không nên tặng hẳn dịch vụ kéo dài và lặp lại như bảo trì cả năm.
Chuyển từ giá gộp sang giá tách có làm khách quen phản ứng không?
Có thể, nếu bạn giữ giá hàng cũ rồi cộng thêm dịch vụ lên trên. Hãy tính lại giá hàng thuần trước, để tổng tiền của khách quen gần như không đổi, chỉ khác là họ thấy rõ từng phần.
Có nên để khách tự làm một số dịch vụ như chở hàng, đi ống nước?
Nên cho khách lựa chọn nếu họ làm được rẻ hơn. Bạn không mất gì vì chi phí dịch vụ đó cũng mất theo. Chỉ giữ bắt buộc những dịch vụ ảnh hưởng tới bảo hành và chất lượng lắp đặt, và nói rõ lý do.
Ghi dịch vụ tặng kèm lên báo giá có cần thiết không?
Cần. Ghi tên, giá gốc và chữ tặng kèm cho đơn này. Món tặng không được ghi thì khách coi là đương nhiên và lần sau sẽ đòi thêm. Ghi rõ còn giúp bạn rút lại món tặng ở đơn sau mà không bị coi là tăng giá.