Khi khách đưa báo giá bên khác ra so, việc đầu tiên không phải là giảm giá mà là so từng dòng: đặc tả hàng, phạm vi công việc, điều kiện giao, thời hạn, thanh toán và bảo hành. Phần lớn chênh lệch giữa hai báo giá nằm ở những dòng đó, và khi đã quy về cùng một mặt bằng, khoảng chênh thường nhỏ hơn nhiều so với con số tổng.
Bài này đi theo anh Kiên, chủ một xưởng cơ khí nhỏ làm kệ sắt cho kho và cửa hàng, khi một khách đặt ba mươi bộ kệ đưa ra báo giá của một bên khác thấp hơn khoảng mười lăm phần trăm. Bạn sẽ có bảng quy đổi hai báo giá về cùng mặt bằng, các câu hỏi gửi lại khách, lượt đi lại, và cách xử lý khi bên kia thật sự rẻ hơn. Mọi con số là ví dụ giả định; bài không bàn về bất kỳ đối thủ thật nào.
Đừng cãi, đừng giảm, đừng đòi xem bản gốc
Ba phản xạ đầu tiên khi nghe "bên kia rẻ hơn" đều có hại. Cãi lại, kiểu "bên đó làm ẩu lắm", khiến người mua phải bảo vệ lựa chọn của họ, và có khi họ đã quen bên đó từ trước. Giảm ngay để bằng giá, kiểu "vậy em để bằng bên đó", cho khách biết giá ban đầu của bạn có khoảng trống, và lần sau họ sẽ đi xin báo giá khác trước khi gặp bạn. Còn đòi xem tận mắt báo giá bên kia một cách nghi ngờ thì làm khách cảm thấy bị buộc tội nói dối.
Cách đáp tốt hơn là đón nhận báo giá đó như một thông tin hữu ích và xin phép so cho kỹ. "Cảm ơn anh đã cho em biết. Để công bằng cho anh, mình so từng dòng xem hai bên đang báo cùng một thứ chưa." Câu này không phủ nhận con số của khách, không hạ giá, và đặt bạn vào vai người giúp khách mua cho đúng.
Nếu khách không muốn đưa báo giá bên kia, đó là quyền của họ. Khi đó hỏi những điểm chính: độ dày vật liệu, có lắp đặt không, giao khi nào, bảo hành bao lâu, thanh toán ra sao. Bạn không cần thấy tờ giấy, chỉ cần biết các dòng để quy về cùng mặt bằng.
Bảng quy hai báo giá về cùng mặt bằng
Anh Kiên lập bảng dưới đây sau khi khách đồng ý đọc các dòng chính của báo giá bên kia. Giá cho một bộ kệ bốn tầng, số liệu giả định.
| Dòng | Báo giá của anh Kiên | Báo giá khách đưa | Quy đổi chênh lệch |
|---|---|---|---|
| Giá một bộ kệ | 2.000.000 đồng | 1.700.000 đồng | Bên kia thấp hơn 300.000 |
| Độ dày thép thanh đứng | Dày hơn một cỡ | Cỡ mỏng hơn | Tải trọng mỗi tầng thấp hơn, khách cần xếp hàng nặng |
| Sơn | Sơn tĩnh điện | Sơn thường | Kho ẩm thì sơn thường bong sớm hơn |
| Lắp đặt tại kho | Đã gồm | Tính riêng khoảng 150.000 mỗi bộ | Cộng lại, bên kia còn thấp hơn 150.000 |
| Vận chuyển | Đã gồm | Khách tự chở | Khách tốn thêm một chuyến xe |
| Bảo hành mối hàn | Hai năm | Sáu tháng | Rủi ro sửa chữa khách tự chịu |
| Thanh toán | Cọc ba mươi phần trăm, phần còn lại khi lắp xong | Trả đủ trước khi giao | Bên kia giữ tiền khách lâu hơn |
Sau khi quy về cùng phạm vi, khoảng chênh từ 300.000 đồng mỗi bộ còn khoảng 150.000 đồng, chưa tính chuyến xe và khác biệt về độ dày thép, sơn, bảo hành. Anh Kiên không nói báo giá bên kia sai; anh chỉ chỉ ra rằng hai bên đang báo hai thứ khác nhau.
Bảng này cũng cho anh biết chỗ mình yếu thật: nếu khách chỉ cần kệ cho hàng nhẹ, độ dày thép và sơn tĩnh điện của anh có thể là thứ khách không cần trả tiền. Đó là lúc anh nên chào thêm một phương án nhẹ hơn, thay vì giảm giá phương án đang có.
Câu hỏi gửi lại khách để so cho đúng
Anh Kiên dùng những câu dưới đây, hỏi bằng giọng giúp khách chứ không giọng tra hỏi. Mỗi câu nhắm vào một dòng hay bị bỏ sót khi so tổng.
- "Giá bên đó đã gồm lắp đặt và chở tới kho chưa anh?"
- "Mỗi tầng bên mình định xếp hàng nặng khoảng bao nhiêu, để em xem cỡ thép nào là vừa?"
- "Kho bên mình có ẩm không, có gần chỗ rửa hay cửa mở ra ngoài không?"
- "Bên đó bảo hành mối hàn bao lâu, có sửa tại chỗ không?"
- "Bên mình cần lắp xong trước ngày nào?"
- "Thanh toán bên đó yêu cầu thế nào, trả trước toàn bộ hay chia đợt?"
Có một quy tắc quan trọng: chỉ hỏi những gì giúp so đúng, không hỏi tên bên kia, không hỏi giá vốn của họ, không bình luận về họ. Nếu khách tự kể bên kia là ai, nghe và bỏ qua. Mục tiêu là đặt hai phương án lên cùng bàn cân, không phải đánh đổ ai.
Nhiều khi chỉ sau ba câu đầu, khách tự nhận ra báo giá kia chưa gồm lắp đặt hay chưa tính chuyến xe, và câu chuyện chuyển từ "bên anh đắt hơn" sang "vậy bên anh tính giúp em phương án nào hợp nhất".
Lượt đi lại trên bàn
Người phụ trách kho của khách nói: "Bên kia báo một triệu bảy một bộ, anh hai triệu, anh xem lại đi." Anh Kiên đáp: "Dạ cảm ơn anh. Em hỏi mấy dòng để so cho đúng nhé: giá bên đó đã gồm lắp đặt và chở tới kho chưa?" Khách xem lại và nói chưa gồm lắp đặt. Anh Kiên hỏi tiếp về tải trọng; khách cho biết tầng dưới xếp bao xi măng mẫu và gạch ốp, khá nặng.
Anh Kiên trình bày: "Vậy nếu cộng lắp đặt thì khoảng chênh còn chừng một trăm rưỡi một bộ. Tầng dưới xếp hàng nặng thì em khuyên giữ cỡ thép này. Còn hai tầng trên anh để hàng nhẹ, em làm cỡ thép mỏng hơn cho hai tầng đó, giá giảm còn một triệu tám trăm năm mươi, vẫn gồm lắp và chở." Anh không giảm giá của cùng một bộ kệ; anh thiết kế lại bộ kệ cho đúng nhu cầu.
Khách hỏi: "Anh bớt thêm năm chục nữa cho tròn được không?" Anh Kiên trả lời: "Năm chục thì em đổi được nếu bên mình nhận kệ ngay trong tuần em lắp xong, thanh toán phần còn lại trong ba ngày." Khách đồng ý. Sau khi quy đổi, hai báo giá giờ gần như ngang nhau, trong khi phía anh Kiên đã gồm chở hàng, bảo hành dài hơn và tầng dưới chịu được hàng nặng. Khoản năm chục cuối cùng anh nhường đổi lấy tiền về nhanh, không phải vì bị so.
Khi báo giá bên kia thật sự tốt hơn
Thừa nhận thẳng. Có những lúc so xong mà bên kia vẫn rẻ hơn rõ cho cùng một thứ. Lúc đó đừng cố vẽ ra khác biệt không có thật. Nói thẳng: "So cùng phạm vi thì bên đó tốt hơn về giá." Khách sẽ nhớ sự sòng phẳng đó.
Xem lại giá của mình sau buổi gặp, không phải trên bàn. Một báo giá thấp hơn cho cùng thứ là tín hiệu để kiểm lại giá vốn, quy trình, chỗ mình đang làm thừa. Giảm vội trên bàn mà chưa biết vì sao bên kia làm được giá đó là có thể bán dưới giá sàn.
Chào thứ mình làm tốt hơn. Nếu không thắng bằng giá, hỏi xem khách có cần thứ gì mà bạn làm tốt hơn không: giao nhanh hơn, lắp vào giờ khách đóng cửa, làm theo kích thước kho lạ. Có khi bạn không lấy được đơn này nhưng giữ được vai trò người khách gọi khi cần việc khó.
Rời bàn lịch sự. "Ở mức đó em không làm được mà vẫn giữ chất lượng và bảo hành như em vừa nói. Nếu sau này anh cần phương án khác, em vẫn sẵn sàng." Câu này giữ cửa, không giữ giá bằng mọi giá.
Báo giá nghe không hợp lý: nhận ra và đáp mà không buộc tội
Đôi khi con số khách đưa thấp đến mức khó tin, thấp hơn cả chi phí vật liệu mà bạn biết rõ. Có thể bên kia đang báo một thứ khác hẳn, có thể khách nhớ nhầm, cũng có thể khách đang thử phản ứng của bạn. Dù là gì, đừng nói thẳng rằng khách bịa. Bạn không có cách kiểm, và câu đó làm hỏng quan hệ dù bạn đúng.
Cách đáp an toàn là đưa mọi thứ về đặc tả: "Với mức đó, em không làm được bộ kệ đúng như mình vừa thống nhất về thép, sơn và lắp đặt. Nếu bên kia làm được đúng đặc tả đó ở mức giá ấy, anh nên nhận phương án đó. Anh có thể nhờ họ ghi rõ cỡ thép, loại sơn và phạm vi lắp đặt vào báo giá để mình so lại cho chắc." Câu này để khách tự kiểm, không cần bạn buộc tội ai.
Bản thân bạn cũng vậy: không bao giờ đáp lại bằng một báo giá bịa, không nói "có khách khác trả cao hơn" khi không có. Đàm phán tử tế không chỉ là chuyện đạo đức; trong mua bán sỉ, người ta gặp lại nhau nhiều lần, và một lời nói sai bị phát hiện thì mọi con số sau đó của bạn đều bị nghi ngờ.
Sau buổi gặp: biến mỗi lần bị so giá thành dữ liệu
Một lần bị so giá là một mẩu thông tin về thị trường mà bạn không phải trả tiền để có. Anh Kiên ghi lại theo năm bước, mất mười phút sau mỗi buổi gặp.
- Ghi ngày, loại hàng, quy mô đơn và con số khách đưa ra, kèm những dòng đặc tả đã hỏi được. Không ghi tên bên kia nếu khách không nói, cũng không cần.
- Ghi kết quả: giữ giá và thắng, đổi phương án và thắng, hay mất đơn. Nếu mất đơn, ghi lý do khách nói ra, dù chỉ là một câu.
- Cuối mỗi quý, xem lại cả sổ: loại hàng nào bị so nhiều nhất, dòng nào hay thua nhất. Nếu kệ nhẹ bị so liên tục còn kệ nặng thì không, có thể giá kệ nhẹ của bạn đang lệch với nhu cầu.
- Với dòng hay thua, mở lại giá vốn và quy trình của dòng đó. Có khi bạn đang làm thừa một công đoạn khách không cần, hoặc đang mua vật liệu đắt hơn mức cần.
- Chỉ chỉnh giá niêm yết khi đã có lý do từ bước bốn. Đừng chỉnh vì một khách kêu, chỉnh khi nhiều lần so cùng cho thấy một hướng.
Sổ này còn giúp bạn ở buổi gặp sau. Khi khách mới đưa báo giá khác, bạn đã biết những dòng hay bị bỏ sót trong ngành mình và hỏi đúng ngay từ câu đầu. Người mua cũng nhận ra người bán nắm rõ thị trường, và họ ít dùng chiêu so giá với người như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Khách đưa báo giá bên khác rẻ hơn thì có nên giảm bằng giá đó không?
Không nên giảm ngay. So từng dòng trước: đặc tả, lắp đặt, vận chuyển, bảo hành, thanh toán. Phần lớn chênh lệch nằm ở các dòng đó. Chỉ khi so cùng phạm vi mà bên kia vẫn rẻ hơn rõ, mới xem lại giá của mình, và nên xem sau buổi gặp.
Có nên đòi xem tận mắt báo giá của bên kia không?
Không nên đòi theo kiểu nghi ngờ. Có thể xin phép so các dòng chính để giúp khách so cho đúng. Nếu khách không muốn đưa, hỏi các điểm chính bằng lời là đủ để quy hai phương án về cùng mặt bằng.
Có nên chê bên đối thủ để giữ khách không?
Không. Chê đối thủ làm người mua phòng thủ và làm bạn mất uy tín, nhất là khi khách đã quen bên kia. Chỉ nói bên mình có gì và để khách tự hỏi bên kia những câu tương ứng.
Nếu so xong mà bên kia thật sự rẻ hơn cho cùng một thứ thì làm gì?
Thừa nhận thẳng, chào thứ bạn làm tốt hơn như tốc độ hay dịch vụ, hoặc chào một phương án khác phù hợp nhu cầu. Nếu khách chỉ cần giá thấp nhất mà bạn không làm được ở mức đó, rời bàn lịch sự và giữ cửa cho lần sau.
Khách đưa con số thấp đến mức khó tin thì đáp sao cho khéo?
Đừng nói khách bịa. Đưa câu chuyện về đặc tả: ở mức đó bạn không làm được đúng thứ hai bên vừa thống nhất, và gợi ý khách nhờ bên kia ghi rõ đặc tả vào báo giá để so lại. Khách tự kiểm, bạn không cần buộc tội ai.
Bên bán có nên tự đưa báo giá đối thủ ra để thuyết phục khách không?
Không nên, và tuyệt đối không bịa báo giá hay nói có khách khác trả cao hơn khi không có. Hãy thuyết phục bằng đặc tả, phạm vi và điều kiện mà khách tự kiểm được. Lời nói sai bị phát hiện sẽ làm mọi con số sau đó của bạn mất tin cậy.