Khi khách sỉ nói "bớt thêm chút đi", đừng trả lời bằng một con số ngay. Có năm cách đáp giữ được giá sàn: hỏi lại khách bớt để làm gì, đổi phần bớt lấy một điều kiện, chỉ ra giá đã nằm ở bậc nào, bớt phạm vi thay vì bớt giá, hoặc tặng một thứ có giới hạn. Chọn cách nào tùy câu "bớt" đó là thói quen hay là nhu cầu thật.
Bài này đi theo anh Phong, một nhà phân phối nhỏ chuyên giao khăn giấy, túi đựng, ly nhựa cho quán ăn và bếp ăn văn phòng, trong một tuần mà gần như khách nào cũng xin bớt. Mọi con số là ví dụ giả định. Bạn sẽ có bảng quy đổi mỗi lần bớt ra tiền thật, năm câu đáp có lượt đi lại, và cách nhận ra lúc nào nên bớt thật.
Câu "bớt thêm chút" thường không phải là một đề nghị
Trong mua bán sỉ, câu "bớt thêm chút đi anh" được nói ra theo phản xạ nhiều hơn là theo tính toán. Người mua hàng của một bếp ăn văn phòng có thể đã thấy giá của anh Phong hợp lý, nhưng họ vẫn nói câu đó vì cấp trên dặn lần nào mua cũng phải xin bớt, hoặc vì họ sợ nếu không xin là mình hớ. Nếu anh Phong bớt ngay, anh dạy cho khách rằng câu đó luôn có tác dụng, và lần sau họ sẽ nói hai lần.
Vì vậy việc đầu tiên khi nghe câu đó là phân biệt hai loại. Loại thứ nhất là "bớt theo thói quen": khách không có lý do cụ thể, không nói con số, chỉ muốn thấy người bán nhúc nhích. Loại thứ hai là "bớt có lý do": khách đang có một mức ngân sách thật, đang có một báo giá khác thật, hoặc đơn này với họ đang lỗ. Hai loại cần hai cách đáp khác nhau.
Cách phân biệt đơn giản nhất là hỏi. "Anh muốn bớt khoảng bao nhiêu, và bớt để làm gì?" Khách bớt theo thói quen thường lúng túng, nói "thì bớt chút cho vui" hoặc cười cho qua. Khách bớt có lý do sẽ nói ra con số và lý do. Cả hai câu trả lời đều cho bạn thông tin quý hơn bất kỳ khoản bớt nào.
Mỗi lần "bớt chút" thật ra tốn bao nhiêu
Trước khi bớt, anh Phong quy đổi khoản bớt ra tiền trên cả năm, vì khách sỉ đặt lặp lại và giá đã bớt thì rất khó lấy lại. Ví dụ giả định cho một bếp ăn văn phòng đặt hai đơn mỗi tháng.
| Khoản bớt | Trên mỗi đơn 40 thùng | Trên cả năm (24 đơn) | Tương đương bao nhiêu thùng phải bán thêm để bù |
|---|---|---|---|
| Bớt 2.000 đồng mỗi thùng | 80.000 đồng | 1.920.000 đồng | Khoảng 64 thùng, nếu mỗi thùng lời 30.000 |
| Bớt 5.000 đồng mỗi thùng | 200.000 đồng | 4.800.000 đồng | Khoảng 160 thùng |
| Làm tròn xuống cho chẵn (bớt 120.000 mỗi đơn) | 120.000 đồng | 2.880.000 đồng | Khoảng 96 thùng |
Con số ở cột cuối là thứ khiến anh Phong dừng lại. Một khoản bớt nghe nhỏ trên bàn, chỉ vài nghìn đồng mỗi thùng, nhưng nếu biên lời mỗi thùng chỉ khoảng 30.000 đồng, anh phải bán thêm cả trăm thùng mới bù được một năm bớt cho một khách. Mà khách nào cũng xin thì con số đó nhân lên.
Bảng này không để đọc cho khách nghe. Nó để người bán biết mình đang cho đi bao nhiêu khi gật đầu, và để khi đã quyết định bớt thì bớt có chủ đích, đổi lấy một thứ có giá trị tương đương.
Năm cách đáp, mỗi cách cho một tình huống
Cách một: hỏi lại. Dùng khi chưa biết câu "bớt" thuộc loại nào. "Anh đang nhắm khoảng bao nhiêu, để em xem có cách nào không?" Câu này không hứa gì, nhưng bắt khách đưa ra con số hoặc lý do. Nhiều khi khách nói "thôi, giá vậy cũng được" ngay sau câu hỏi.
Cách hai: đổi lấy một điều kiện. Dùng khi khách có lý do thật và bạn muốn giữ đơn. "Bớt 2.000 mỗi thùng thì được, nếu anh thanh toán ngay khi nhận thay vì cuối tháng." Hoặc đổi lấy đơn gom lớn hơn, lịch giao cố định, nhận hàng tại kho. Khoản bớt có điều kiện không phải khoản cho không.
Cách ba: chỉ ra giá đã ở bậc nào. Dùng khi khách đã được giá bậc hoặc giá riêng. "Giá này là giá bậc hai rồi anh, bậc ba là từ một trăm hai mươi thùng một chuyến. Anh gom được thì em chuyển bậc liền." Bạn không từ chối, bạn chỉ cho khách con đường để có giá tốt hơn.
Cách bốn: bớt phạm vi thay vì bớt giá. Dùng khi khách bị kẹt ngân sách. "Nếu ngân sách cố định, mình đổi sang loại khăn hai lớp thay cho ba lớp ở khu nhân viên, giữ loại ba lớp ở khu khách." Tổng tiền giảm, đơn giá từng loại giữ nguyên.
Cách năm: tặng một thứ có giới hạn. Dùng với khách mới hoặc đơn mở đầu. "Giá giữ nguyên, đơn này em gửi kèm hai thùng túi đựng dùng thử." Món tặng có giới hạn rõ ràng, chỉ cho đơn này, không thành con số mới để khách đem ra so lần sau.
Lượt đi lại trong một buổi sáng giao hàng
Chị quản lý bếp ăn một khu văn phòng ký nhận hàng rồi nói: "Lần sau anh bớt thêm chút nha, lấy đều mà." Anh Phong dùng cách một: "Dạ chị muốn bớt khoảng bao nhiêu, chị nói em nghe thử?" Chị cười: "Thì chút xíu, cho có." Đây là bớt theo thói quen. Anh Phong đáp: "Giá bên chị đang là giá bậc hai rồi chị. Chị gom được hai đơn làm một là lên bậc ba, em tự chuyển giá, chị khỏi phải nhắc." Chị gật, không nói thêm.
Chiều cùng ngày, chủ một chuỗi ba quán bún gọi: "Anh Phong, tháng này chủ bắt cắt chi phí, anh bớt cho em 5.000 một thùng ly nhựa được không?" Đây là bớt có lý do, có con số. Anh Phong hỏi tiếp: "Ba quán lấy chung hay riêng?" Biết là ba quán đặt riêng, anh đề nghị: "Nếu ba quán đặt chung một đơn, giao về quán lớn nhất rồi tự chia, em bớt 3.000 một thùng vì đỡ hai chuyến xe. Thêm thanh toán khi nhận thì em bớt đủ 5.000." Khách đồng ý gom đơn, chưa đồng ý thanh toán sớm; anh bớt 3.000 và giữ lời đề nghị còn lại.
Hai cuộc nói chuyện, hai câu "bớt" khác nhau, và không lần nào anh Phong bớt mà không nhận lại gì. Giá sàn của anh không bị chạm, còn khách thấy được người bán đã lắng nghe.
Những câu nên tránh khi khách xin bớt
Những câu dưới đây nghe lịch sự nhưng làm mất giá nhanh hơn mọi chiêu ép của khách.
- "Thôi để em bớt cho anh chút": bớt không điều kiện, không con số, khách sẽ hỏi bớt chút là bao nhiêu và lần sau hỏi tiếp.
- "Giá này là sát lắm rồi anh, em không lời đồng nào": khách biết không ai bán không lời, câu này làm mọi lời tiếp theo mất tin cậy.
- "Để em hỏi sếp": nếu bạn là người có quyền quyết, câu này mở ra một vòng mặc cả thứ hai; nếu không có quyền, nói rõ phạm vi quyền của mình ngay từ đầu.
- "Anh lấy nhiều thì em bớt": quá mơ hồ, khách sẽ hiểu là lấy thêm một thùng cũng được bớt. Nói rõ ngưỡng.
- "Ai cũng giá này hết": có thể đúng, nhưng nghe như từ chối khô khan; nói kèm con đường để có giá tốt hơn.
Điểm chung là các câu này hoặc nhả giá không điều kiện, hoặc đóng cửa không lối ra. Câu tốt luôn có một trong hai thứ: một câu hỏi để biết thêm, hoặc một điều kiện để đổi.
Ba phép thử nhỏ trước khi gật đầu bớt
Trước khi nói "được", anh Phong tự hỏi ba câu, mất chưa tới một phút. Chỉ cần một câu trả lời là "không", anh quay lại năm cách đáp ở trên.
- Mình đã biết khách muốn bớt bao nhiêu và vì sao chưa? Nếu chưa, khoản bớt đang trả lời một câu hỏi mà khách còn chưa đặt ra, và rất dễ bớt nhiều hơn mức khách thật sự cần.
- Khoản bớt này đổi lại được thứ gì có giá trị với mình không: tiền về sớm, đơn gom lớn hơn, lịch giao cố định, cam kết đặt lại? Nếu không đổi được gì, đó là khoản cho không, và khoản cho không thì khách sẽ quên ơn rất nhanh.
- Nếu khách khác cùng bậc nghe được chuyện này, mình có sẵn lòng bớt y vậy cho họ không? Trong mua bán sỉ, giá đã bớt cho một khách gần như luôn lan sang khách khác qua người giao hàng, qua quán bên cạnh, qua chính người mua chuyển chỗ làm.
Phép thử thứ ba hay bị bỏ qua nhất. Người bán thường nghĩ khoản bớt là chuyện riêng giữa hai người, nhưng thị trường sỉ trong một khu vực nhỏ hơn bạn tưởng. Một khoản bớt không có lý do rõ ràng sẽ thành con số mà người khác đem ra hỏi, và lúc đó bạn hoặc phải bớt theo, hoặc phải giải thích vì sao người này được mà người kia không.
Ngược lại, khoản bớt gắn với điều kiện thì ai hỏi cũng trả lời được: khách đó gom ba quán một đơn, khách đó thanh toán khi nhận. Khách nào làm được như vậy cũng được bớt như vậy. Lúc đó khoản bớt không làm lung lay giá, mà còn giúp bạn có thêm khách chịu làm theo điều kiện có lợi cho mình.
Khi nào nên bớt thật, và bớt bao nhiêu là vừa
Có những lúc bớt là quyết định đúng. Khách đang chuyển phần lớn đơn hàng sang bạn, khách mở thêm điểm bán, khách chịu thanh toán sớm hay chịu nhận lịch giao có lợi cho bạn. Trong những trường hợp đó, khoản bớt không phải nhượng bộ mà là giá của một thứ bạn đang mua lại từ khách.
Mức bớt nên tính ngược từ giá trị của thứ đổi lại. Nếu gom ba đơn thành một đỡ cho anh Phong hai chuyến xe, mỗi chuyến giả định 200.000 đồng, thì trên đơn một trăm thùng anh đỡ khoảng 4.000 đồng mỗi thùng. Bớt 3.000 là nhường lại cho khách phần lớn khoản tiết kiệm, vẫn giữ một phần cho mình. Bớt 6.000 là bù thêm từ túi mình.
Và luôn bớt theo bước nhỏ dần. Nếu lần đầu bớt 3.000 rồi khách xin thêm, bước kế tiếp nên là 1.000, kèm điều kiện mới, để khách thấy rõ mình đã đi gần tới đáy. Bớt một bước lớn rồi một bước lớn nữa là báo cho khách biết vẫn còn nhiều chỗ để xin. Ghi lại mọi khoản đã bớt cho từng khách trong một sổ nhỏ, để lần sau không vô tình bớt hai lần cho cùng một lý do.
Câu hỏi thường gặp
Khách sỉ lần nào cũng xin bớt thì có nên bớt một ít cho vui lòng khách không?
Không nên bớt không điều kiện. Khách xin bớt theo thói quen sẽ coi khoản bớt là quyền lợi và xin tiếp. Thay vào đó hỏi lại khách muốn bớt bao nhiêu và vì sao, rồi chỉ con đường để có giá tốt hơn như gom đơn hay thanh toán sớm.
Làm sao biết khách xin bớt vì thói quen hay vì có lý do thật?
Hỏi con số và lý do. Khách có lý do thật thường nói được mức ngân sách, nói được vì sao đang phải cắt chi phí. Khách xin theo thói quen thường trả lời chung chung như bớt chút cho có. Hai loại cần hai cách đáp khác nhau.
Có nên làm tròn số tiền xuống cho chẵn khi khách xin không?
Làm tròn nghe nhỏ nhưng lặp lại mỗi đơn thì cộng dồn thành khoản đáng kể trong năm. Nếu muốn làm tròn để giữ thiện cảm, coi đó là một khoản bớt thật và đổi lấy một điều kiện nhỏ, như thanh toán ngay khi nhận.
Nhân viên giao hàng bị khách xin bớt thì nên trả lời thế nào?
Nhân viên giao hàng thường không có quyền đổi giá, nên nói rõ điều đó một cách lịch sự và hứa chuyển lời cho người phụ trách. Đừng để nhân viên tự hứa bớt, vì lời hứa đó khách sẽ nhắc lại và người bán khó rút.
Bớt bao nhiêu là vừa khi khách chịu gom đơn hoặc thanh toán sớm?
Tính giá trị thứ khách đổi lại, chẳng hạn số chuyến xe tiết kiệm được hay tiền về sớm giúp bạn đỡ vay, rồi nhường lại cho khách một phần, giữ một phần. Không nên bớt nhiều hơn giá trị bạn thật sự nhận được.
Khách dọa không lấy nữa nếu không bớt thì sao?
Hỏi lại khách cần mức nào và đang so với gì. Nếu yêu cầu dưới giá sàn của bạn, nói rõ bạn không làm được ở mức đó mà vẫn giữ chất lượng và giao đúng hẹn, kèm một phương án đổi phạm vi. Mất một đơn dưới giá sàn đỡ hơn giữ một khách bán lỗ.