Khách im lặng sau báo giá là lúc người bán dễ tự đàm phán với chính mình: chưa ai đòi giảm mà đã nhắn "nếu giá chưa hợp em điều chỉnh được". Cách đúng là không đổi giá khi chưa có lý do mới, theo dõi theo lịch đã định, mỗi lần nhắn mang thêm một thông tin có ích, và hỏi thẳng điều gì đang vướng.
Im lặng có thể vì khách bận, đang trình duyệt, đang so sánh, hoặc cố ý để bạn sốt ruột. Bạn không cần biết chính xác là lý do nào. Bạn chỉ cần một cách theo dõi hợp với cả bốn, không nhả giá vô cớ, và biết khi nào nên dừng. Bài dưới đây đi qua một thương vụ giả định, lịch nhắn bảy ngày, câu nhắn mẫu và những cái sai hay gặp.
Thương vụ giả định: báo giá kệ sắt cho một chuỗi tiệm thuốc
Anh Dũng có xưởng cơ khí nhỏ chuyên làm kệ trưng bày. Một chuỗi tám tiệm thuốc mời báo giá 64 bộ kệ cho đợt sửa sang. Sau buổi khảo sát, anh gửi báo giá giả định 4,2 triệu đồng một bộ, tổng khoảng 269 triệu, kèm bản vẽ, thời gian sản xuất ba tuần và bảo hành mười hai tháng. Người phụ trách nhắn "em nhận rồi anh, em trình sếp" rồi im.
Ngày thứ ba, anh Dũng sốt ruột. Ngày thứ năm, anh bắt đầu nghĩ: chắc giá cao quá. Ngày thứ bảy, anh soạn tin: "Nếu giá chưa hợp, anh có thể giảm 5% cho đơn này." Anh gần bấm gửi thì người bạn làm cùng nghề can lại: "Người ta có nói giá cao đâu mà mày giảm."
Câu can đó đúng. Một tin nhắn như vậy cho đi khoảng 13 triệu giả định mà không đổi được gì, không biết khách vướng gì, và còn báo hiệu rằng giá ban đầu của anh có đệm. Nếu khách đang định đồng ý, anh vừa mất tiền. Nếu khách đang vướng chuyện khác như tiến độ hay bản vẽ, 5% cũng không giải quyết được.
Nhìn rộng ra, tin nhắn tự giảm còn có cái giá thứ hai: nó đặt mức tham chiếu cho mọi đơn sau. Lần tới khách chỉ cần im một tuần là biết anh sẽ tự xuống. Một thói quen nhỏ của người bán lâu năm là viết sẵn lý do được phép đổi giá trước khi gửi báo giá: quy cách đổi, số lượng đổi, điều kiện thanh toán đổi. Thời gian trôi qua không nằm trong danh sách đó.
Bốn lý do khách im lặng và dấu hiệu của từng lý do
Bận hoặc chưa tới lượt. Báo giá nằm trong hàng chờ của người duyệt. Dấu hiệu: người phụ trách vẫn trả lời các tin khác, chỉ là chưa có kết quả. Đây là lý do phổ biến nhất.
Đang trình duyệt và bị hỏi lại. Người phụ trách cần thêm thông tin nhưng ngại hỏi vì sợ bị coi là chưa làm kỹ. Dấu hiệu: khi bạn hỏi cụ thể, họ trả lời ngay một câu hỏi đang treo.
Đang so với báo giá khác. Họ chờ đủ báo giá mới quyết. Dấu hiệu: đã nhắc từ đầu là mời nhiều bên, hoặc hỏi lại chi tiết quy cách của bạn để so.
Cố ý im để ép. Người mua biết người bán nhỏ thường sốt ruột và tự giảm. Dấu hiệu: im lặng kéo dài dù bạn đã nhắn có nội dung, rồi đột ngột xuất hiện với một con số thấp và yêu cầu chốt gấp.
Cách đáp chung cho cả bốn. Nhắn theo lịch, mỗi lần một thông tin mới, hỏi một câu dễ trả lời, và không chạm vào giá. Lý do thứ tư mất tác dụng; ba lý do kia được giải quyết nhanh hơn.
Lịch theo dõi bảy ngày đầu
Lịch dưới đây dành cho báo giá trị giá vừa và lớn với khách doanh nghiệp. Đơn nhỏ thì rút ngắn. Ngày tính từ lúc gửi báo giá.
| Ngày | Việc làm | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Ngày 0 | Gửi báo giá, hỏi lịch quyết | "Anh dự kiến khi nào có ý kiến của sếp để em giữ lịch xưởng?" |
| Ngày 2 | Nhắn thêm một thông tin có ích | Ảnh kệ cùng loại đã làm, hoặc một lưu ý kỹ thuật về chịu tải |
| Ngày 4 | Hỏi một câu cụ thể, dễ trả lời | "Bản vẽ tầng kệ thứ ba có cần đổi chiều cao cho hộp lớn không anh?" |
| Ngày 7 | Gọi điện ngắn, hỏi điều đang vướng | "Báo giá có điểm nào anh hoặc sếp cần em làm rõ không?" |
| Ngày 14 | Nhắc hạn hiệu lực, đề nghị phương án | Nhắc báo giá giữ đến cuối tháng, gợi ý làm thử hai bộ cho một tiệm |
Điểm chung: không có tin nào nhắc tới giảm giá, không có tin nào chỉ là "anh xem báo giá chưa ạ". Mỗi tin cho khách một lý do để trả lời. Câu hỏi về lịch quyết ở ngày 0 quan trọng hơn người ta nghĩ, vì nó cho bạn một mốc để bám, thay vì đoán xem im lặng ba ngày là bình thường hay bất thường.
Câu nhắn mẫu: có ích, không cầu xin
Mỗi câu có một thông tin hoặc một câu hỏi cụ thể. Tránh xưng hô quá thấp, tránh "làm phiền anh", tránh dấu chấm hỏi liên tiếp.
- "Em gửi anh thêm ảnh bộ kệ cùng loại bên em làm cho một nhà thuốc khác năm ngoái, sau một năm vẫn chưa xệ tầng. Anh tham khảo khi trình sếp."
- "Em để ý tiệm số ba có cột giữa, bộ kệ góc cần làm lệch. Anh xác nhận giúp em để bản vẽ đúng ngay từ đầu."
- "Xưởng em đang xếp lịch tháng sau. Nếu bên anh dự kiến chốt trong tuần này thì em giữ chỗ, còn chưa thì em báo lại lịch trống sau."
- "Báo giá em gửi giữ hiệu lực tới cuối tháng vì giá thép có thể đổi. Anh cần em làm rõ điểm nào thì em qua gặp trực tiếp."
- "Nếu sếp anh cần thấy hàng thật trước, em làm hai bộ cho một tiệm, bên anh dùng thử hai tuần rồi quyết phần còn lại."
Câu về lịch xưởng nói sự thật một cách nhẹ nhàng: thời gian của bạn có giới hạn. Nó tạo một mốc mà không doạ. Đừng bịa "có khách khác đang chờ lịch" nếu không có thật; nói đúng tình trạng là đủ.
Khi khách xuất hiện trở lại với một con số thấp
Sau mười ngày im, người phụ trách nhắn: "Anh ơi, sếp bảo 3,6 triệu một bộ thì chốt luôn, tuần sau làm được không?" Đây là mẫu hình quen thuộc của im lặng có chủ ý: kéo dài để bạn sốt ruột, rồi đưa con số thấp kèm hạn gấp.
Anh Dũng đáp không vội, trong cùng buổi: "Cảm ơn anh đã báo. 3,6 triệu thì em làm được nếu đổi sang thép mỏng hơn một bậc và bỏ lớp sơn tĩnh điện ở mặt sau, bảo hành sáu tháng. Còn giữ đúng quy cách trong báo giá thì em giữ 4,2 triệu. Lịch tuần sau em xếp được nếu anh chốt quy cách trước thứ Sáu."
Câu trả lời này đổi giá lấy quy cách, không nhả giá trên cùng một sản phẩm. Hạn gấp do bên kia đặt được nhận, nhưng gắn với việc họ phải chốt quy cách. Nếu khách chọn phương án rẻ, anh Dũng vẫn có lãi. Nếu khách chọn giữ quy cách, ba tuần chờ đợi không làm anh mất đồng nào.
Những cái sai hay gặp khi khách im
Tự giảm giá trong tin nhắc. Đây là sai lầm đắt nhất. Bạn trả lời một câu hỏi chưa ai hỏi bằng tiền của mình.
Nhắn dồn dập. Ba tin trong một ngày làm người phụ trách ngại mở, và báo hiệu bạn đang rất cần đơn, đúng điều người cố ý im muốn thấy.
Chỉ nhắn "anh xem chưa ạ". Tin không có nội dung thì dễ bị bỏ qua và không giúp người phụ trách trình lên được gì.
Không hỏi lịch quyết ngay từ đầu. Không có mốc thì mọi ngày im lặng đều giống nhau, và bạn sốt ruột sớm hơn cần thiết.
Coi im lặng là từ chối rồi bỏ. Nhiều đơn doanh nghiệp quyết chậm vì quy trình duyệt. Bỏ ở ngày thứ năm là bỏ đúng lúc khách sắp có câu trả lời.
Nhờ người quen hỏi dò giá của đối thủ. Vừa mất thời gian, vừa dễ dẫn tới thông tin sai, và nếu lộ ra thì mất uy tín với cả khách lẫn người trong nghề. Tập trung vào điều bạn kiểm soát được: nội dung báo giá và lịch theo dõi.
Đổi người liên hệ giữa chừng. Hôm nay chủ xưởng nhắn, mai nhân viên gọi, mỗi người nói một kiểu. Khách sẽ thấy bên bán thiếu thống nhất, và người cố ý im có thêm cơ hội để hỏi lại từng người cho tới khi ai đó lỡ hứa giảm.
Khi nào thì thôi theo
Sau khoảng ba tuần, bốn lần liên lạc có nội dung mà không nhận được câu trả lời nào, bạn nên gửi một tin khép lại tử tế. Câu nên dùng: "Em đoán bên anh đang có ưu tiên khác. Em tạm khép hồ sơ báo giá này, khi nào anh cần lại thì nhắn em, em cập nhật theo giá thép lúc đó."
Tin khép lại có hai tác dụng. Với khách bận thật, nó nhắc họ rằng bạn đã chờ đủ lâu và họ cần trả lời. Với khách cố ý im, nó cho thấy chiêu không ăn: bạn không giảm, bạn chỉ khép. Khá nhiều khách trả lời đúng sau tin này, vì nó đổi từ thế bạn chờ họ sang thế họ phải quyết.
Ghi vào sổ khách: ngày gửi báo giá, các lần nhắn, nội dung, ngày khép. Lần sau khách quay lại, bạn biết họ quyết nhanh hay chậm, và đặt lịch theo dõi cho phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Khách im mấy ngày thì nên nhắn lần đầu?
Với đơn doanh nghiệp vừa và lớn, khoảng hai ngày là hợp lý, kèm một thông tin có ích. Tốt nhất là hỏi lịch quyết ngay khi gửi báo giá để bám theo mốc đó.
Có nên gọi điện thay vì nhắn tin không?
Nhắn tin cho các lần đầu để khách trả lời lúc tiện. Gọi điện ngắn sau khoảng một tuần, khi cần hỏi điều đang vướng; nghe giọng thường biết nhiều hơn đọc chữ.
Có nên nhắn qua sếp của người phụ trách không?
Không nên vượt cấp khi chưa được giới thiệu, vì người phụ trách sẽ thấy mất mặt. Hãy hỏi người phụ trách xem có thể gặp chung với sếp để trình bày không.
Hết hạn hiệu lực báo giá mà khách mới trả lời thì sao?
Kiểm lại chi phí. Nếu chi phí không đổi, có thể gia hạn như một thiện chí. Nếu đã đổi, gửi báo giá cập nhật kèm lý do ngắn gọn; hạn hiệu lực ghi từ đầu chính là để dùng lúc này.
Khách quay lại đòi giá thấp và hạn gấp thì sao?
Tách hai chuyện: giá thì đổi bằng quy cách hoặc điều kiện, hạn gấp thì nhận nếu xưởng làm được và khách chốt nhanh phần của họ. Đừng để hạn gấp kéo bạn nhả giá trên cùng một sản phẩm.
Mình là bên mua thì có nên im để bên bán tự giảm không?
Im lặng có chủ ý làm mất lòng tin, và người bán sẽ tính đệm vào giá các lần sau. Nếu thấy giá cao, nói thẳng điểm nào cao và lý do; cuộc thương lượng sẽ nhanh và sòng phẳng hơn.