Bảng giá bậc số lượng tốt là bảng mà mỗi bậc giảm đúng bằng phần chi phí bạn thật sự tiết kiệm được khi đơn lớn hơn, cộng một phần nhỏ để khuyến khích khách lên bậc. Bậc chia theo cảm giác thì khách sẽ dùng chính bảng đó để ép bạn xuống bậc dưới cùng với đơn hàng của bậc trên.
Bài này dựng một bảng giá bậc giả định cho anh Lộc, chủ một xưởng nước chấm đóng chai bán cho quán ăn, bếp ăn công ty và đại lý nhỏ. Bạn sẽ thấy cách tính khoảng cách giữa các bậc từ chi phí giao và đóng gói, cách chặn kiểu khách gộp đơn trên giấy, và cách giữ bảng khi khách nhỏ đòi giá của khách lớn. Mọi con số là ví dụ giả định.
Bảng giá bậc để làm gì, và nó hỏng ở đâu
Bảng giá bậc có hai việc. Việc thứ nhất là trả lời trước câu "lấy nhiều có rẻ hơn không" để người bán không phải mặc cả lại từ đầu với từng khách. Việc thứ hai là đẩy khách lên đơn lớn hơn một chút, vì họ thấy bậc kế bên gần mà giá tốt hơn hẳn. Khi làm đúng, bảng giá bậc là người bán hàng im lặng: khách tự tính và tự lên đơn.
Nó hỏng theo ba kiểu quen thuộc. Kiểu đầu là bậc quá dày, mười bậc chênh nhau vài trăm đồng, khách nhìn vào không hiểu và cũng không thấy đáng lên bậc. Kiểu thứ hai là khoảng giảm giữa các bậc lấy theo số tròn cho đẹp, năm phần trăm, mười phần trăm, mười lăm phần trăm, trong khi chi phí thật của bạn không hề giảm theo nhịp đó; bậc trên cùng thành ra bậc lỗ. Kiểu thứ ba là bảng đã in ra nhưng người bán vẫn giảm thêm ngoài bảng cho ai kêu to, và từ đó bảng chỉ còn là điểm xuất phát để mặc cả.
Ba kiểu hỏng đó đều có chung một gốc: bảng không được dựng từ chi phí. Muốn giữ được giá bậc trên bàn đàm phán, bạn phải biết vì sao bậc này giảm đúng chừng này, để khi khách hỏi, câu trả lời là một phép tính chứ không phải một ý muốn.
Tính phần chi phí thật sự giảm khi đơn lớn hơn
Anh Lộc liệt kê các khoản chi phí theo đơn chứ không theo chai, vì chính các khoản này mới giảm khi đơn to. Số liệu giả định, tính cho mỗi thùng hai mươi bốn chai.
| Khoản chi phí theo đơn | Đơn 10 thùng | Đơn 50 thùng | Đơn 200 thùng |
|---|---|---|---|
| Chuyến giao (xe, công bốc) | 300.000 đồng, chia 10 = 30.000/thùng | 400.000 đồng, chia 50 = 8.000/thùng | 1.000.000 đồng, chia 200 = 5.000/thùng |
| Soạn đơn, xuất kho, giấy tờ | 100.000 đồng, chia 10 = 10.000/thùng | 100.000 đồng, chia 50 = 2.000/thùng | 150.000 đồng, chia 200 = 750/thùng |
| Theo dõi công nợ, gọi đối chiếu | 50.000 đồng, chia 10 = 5.000/thùng | 50.000 đồng, chia 50 = 1.000/thùng | 50.000 đồng, chia 200 = 250/thùng |
| Cộng chi phí theo đơn mỗi thùng | 45.000 | 11.000 | 6.000 |
Giá vốn hàng mỗi thùng giả định là 200.000 đồng và không đổi theo đơn. Như vậy từ đơn mười thùng lên năm mươi thùng, chi phí thật mỗi thùng giảm 34.000 đồng; từ năm mươi lên hai trăm, chỉ giảm thêm 5.000 đồng. Đây là điều mà bảng giá chia theo số tròn bỏ qua: phần lớn khoản tiết kiệm nằm ở bậc đầu, càng lên cao càng ít.
Hệ quả cho bảng giá: bậc thứ hai có thể giảm khá rõ, bậc thứ ba chỉ nên giảm thêm một chút. Nếu anh Lộc cho bậc hai trăm thùng giảm gấp đôi bậc năm mươi thùng, phần giảm thêm đó không đến từ chi phí, mà từ lợi nhuận của anh.
Đặt bậc: số bậc, ngưỡng và khoảng cách
Ba đến bốn bậc là đủ. Khách sỉ cần nhìn một lần là biết mình đứng ở đâu và bậc kế tiếp cách bao xa. Bậc dày làm khách mặc cả từng khoảng nhỏ. Anh Lộc chọn ba bậc: dưới 30 thùng, từ 30 đến 119 thùng, từ 120 thùng trở lên.
Ngưỡng đặt theo hành vi đặt hàng thật. Mở sổ đơn ba tháng gần nhất xem khách hay đặt bao nhiêu. Nếu phần đông quán đặt khoảng 20 thùng, đặt ngưỡng 30 là vừa đủ xa để quán thấy đáng gom đơn hai tuần một lần, không xa đến mức bỏ cuộc.
Khoảng giảm lấy từ chi phí, cộng phần khuyến khích nhỏ. Bậc hai giảm 30.000 đồng mỗi thùng, gần bằng phần chi phí giảm thật; bậc ba giảm thêm 8.000 đồng, gồm 5.000 đồng chi phí giảm và 3.000 đồng là phần anh Lộc sẵn lòng nhường để giữ khách lớn. Phần khuyến khích nhỏ và có giới hạn, ghi rõ trong sổ để biết mình đang cho bao nhiêu.
Giá bậc tính theo từng đơn giao, không theo tổng tháng. Chi phí giảm khi một chuyến xe chở nhiều, chứ không giảm khi khách đặt nhiều lần lẻ cộng lại. Nếu muốn thưởng theo tổng tháng, đó là chính sách khác, tách hẳn ra và tính riêng.
Bảng giá bậc hoàn chỉnh của anh Lộc và biên còn lại ở từng bậc
Ghép giá vốn hàng, chi phí theo đơn và khoảng giảm đã chọn, anh Lộc có bảng dưới đây. Cột cuối là phần còn lại sau mọi chi phí, để anh nhìn thấy mình đang giữ bao nhiêu ở từng bậc. Mọi con số là giả định.
| Bậc | Giá bán mỗi thùng | Giá vốn cộng chi phí theo đơn | Phần còn lại mỗi thùng |
|---|---|---|---|
| Dưới 30 thùng (đơn điển hình 15 thùng) | 280.000 đồng | 200.000 + 30.000 = 230.000 | Khoảng 50.000 đồng |
| Từ 30 đến 119 thùng (đơn điển hình 50 thùng) | 250.000 đồng | 200.000 + 11.000 = 211.000 | Khoảng 39.000 đồng |
| Từ 120 thùng (đơn điển hình 200 thùng) | 242.000 đồng | 200.000 + 6.000 = 206.000 | Khoảng 36.000 đồng |
Đọc bảng theo chiều dọc, phần còn lại mỗi thùng giảm nhẹ khi lên bậc, nhưng tổng tiền còn lại của một đơn lớn hơn nhiều so với đơn nhỏ. Đây là điều anh Lộc muốn: khách lớn được giá tốt hơn rõ, còn xưởng vẫn lời hơn trên mỗi chuyến xe. Nếu một bậc nào đó có phần còn lại thấp hơn mức anh chấp nhận, anh biết ngay khoảng giảm của bậc đó đã quá tay.
Bảng này cũng là câu trả lời có sẵn khi khách lớn đòi giảm thêm. Anh biết bậc trên cùng chỉ còn khoảng 36.000 đồng mỗi thùng trước các chi phí chung của xưởng, nên mọi đề nghị giảm sâu hơn đều phải đổi lấy một thứ khác, không thể cho không.
Lượt đi lại: khách nhỏ đòi giá bậc trên
Chủ một quán cơm đặt đều mười lăm thùng mỗi lần, gọi anh Lộc: "Anh cho em giá bậc hai đi, em lấy đều mà, lấy lâu rồi." Anh Lộc không từ chối ngay, cũng không nhận lời: "Giá bậc hai là vì giao một chuyến được ba mươi thùng, bên anh đỡ tiền xe. Em lấy đều thì anh quý, nhưng mỗi lần mười lăm thùng thì tiền xe vẫn y vậy. Nếu em gom hai lần làm một, ba mươi thùng một chuyến, anh để giá bậc hai liền."
Chủ quán: "Kho em nhỏ, không chứa nổi ba mươi thùng." Đây là thông tin thật, và anh Lộc có một quân bài: "Vậy em đặt ba mươi thùng, anh giao làm hai đợt cách nhau một tuần, nhưng đợt hai anh ghép với chuyến giao quán gần đó. Giá bậc hai, em trả đủ tiền khi nhận đợt đầu." Anh đổi giá bậc hai lấy hai thứ có giá trị với mình: tiền về sớm và chuyến xe được ghép.
Nếu chủ quán vẫn không đồng ý, anh Lộc giữ giá bậc một, kèm một câu để cửa mở: "Lúc nào em sắp xếp được, anh chuyển em sang bậc hai ngay." Anh không giảm vài nghìn "cho vui", vì một khách được giảm ngoài bảng thì mười khách khác sẽ nghe chuyện.
Chặn những cách lách bảng giá bậc hay gặp
Khi bảng giá bậc đã có tiếng, sẽ có khách tìm cách hưởng giá bậc trên mà không mang lại phần chi phí giảm cho bạn. Đây là các kiểu thường gặp và cách đáp tử tế.
- Đặt một đơn lớn để lấy giá bậc, rồi xin giao rải rác thành nhiều chuyến nhỏ: giá bậc đi kèm số chuyến giao, ghi rõ ngay trên bảng giá, giao thêm chuyến thì tính phí chuyến.
- Nhiều quán gộp chung một đơn đứng tên một người để lấy giá bậc, nhưng xin giao về từng quán: chấp nhận nếu một điểm nhận rồi tự chia, còn giao nhiều điểm thì tính theo số điểm giao.
- Đặt đơn lớn hưởng giá bậc rồi trả lại một phần hàng: chính sách đổi trả của đơn bậc cao tách riêng, hàng trả lại được tính lại theo bậc của số lượng giữ thật.
- Đòi giá bậc của đơn lớn nhất năm ngoái cho mọi đơn năm nay: giá bậc là của từng đơn, không phải danh hiệu theo người.
- Xin giữ giá bậc hai cho đơn kế tiếp dù đơn đó nhỏ: chỉ đồng ý nếu có cam kết bằng số lượng trong một khoảng thời gian, và ghi lại.
Điểm chung của các cách đáp là không buộc tội khách. Phần lớn khách lách bảng vì không hiểu vì sao có bậc. Khi bạn giải thích bậc gắn với chuyến xe và công soạn đơn, đa số khách chấp nhận; số còn lại đang thử xem bảng của bạn có thật hay không.
Giữ bảng: ai được phép giảm ngoài bảng và giảm bằng gì
Bảng giá bậc chết nhanh nhất khi người bán hàng của chính bạn được tự giảm thêm để chốt đơn. Một nhân viên giảm 5.000 đồng cho khách quen, khách đó kể cho quán bên cạnh, tuần sau cả dãy phố đòi giảm 5.000 đồng. Vì vậy, anh Lộc đặt luật trong xưởng: nhân viên được đổi điều kiện giao, gom chuyến, hẹn thời điểm thanh toán, nhưng không được đổi giá trên bảng. Giảm ngoài bảng phải qua anh, và anh ghi vào sổ kèm lý do.
Khi thật sự cần nhường thêm cho một khách lớn, hãy nhường bằng thứ không làm bảng giá lung lay: tặng kèm vài thùng cho đơn mở hàng, miễn phí chuyến giao thứ hai, cho hạn thanh toán dài hơn một chút. Các thứ này có giá trị với khách, có chi phí với bạn, nhưng không đẻ ra con số mới để khách khác đem ra so.
Mỗi năm xem lại bảng một lần bằng đúng phép tính ở trên. Nếu chi phí giao đã đổi, khoảng cách giữa các bậc cũng đổi theo, và lúc đó bạn có lý do rõ ràng để nói với khách. Một bảng giá bậc được giữ nghiêm và được cập nhật có lý do sẽ dần thành chuẩn mà khách tự tôn trọng, đỡ cho bạn hàng chục cuộc mặc cả mỗi tháng.
Câu hỏi thường gặp
Bảng giá bậc số lượng nên có bao nhiêu bậc?
Ba đến bốn bậc là đủ cho phần lớn xưởng và nhà phân phối nhỏ. Ít bậc thì khách dễ hiểu và thấy rõ khoảng cách đáng để lên đơn. Nhiều bậc chênh nhau ít làm khách mặc cả từng khoảng nhỏ và làm bạn khó giữ giá.
Có nên in bảng giá bậc gửi cho mọi khách sỉ không?
Nên, nếu bảng được tính từ chi phí và bạn giữ nghiêm được. Bảng công khai giúp khách tự tính và tự lên đơn, đỡ mặc cả. Chỉ không nên gửi khi bạn còn chưa chắc các khoảng giảm, vì rút lại một bảng giá đã gửi khó hơn nhiều so với chưa gửi.
Khách đặt nhiều lần nhỏ trong tháng có được hưởng giá bậc theo tổng tháng không?
Giá bậc nên tính theo từng đơn giao, vì phần chi phí giảm đến từ chuyến xe và công soạn đơn. Nếu muốn thưởng khách lấy đều, hãy làm một chính sách thưởng cuối kỳ tách riêng, tính riêng, để không làm rối bảng giá bậc.
Bậc trên cùng nên giảm sâu cỡ nào?
Giảm thêm bằng phần chi phí thật sự giảm, cộng một phần khuyến khích nhỏ mà bạn chấp nhận nhường. Thường phần chi phí giảm ở bậc cao ít hơn nhiều so với bậc đầu, nên bậc trên cùng không nên giảm gấp đôi bậc giữa nếu không có lý do riêng.
Nhân viên bán hàng có nên được tự giảm giá ngoài bảng để chốt đơn không?
Không nên cho đổi con số. Nên cho nhân viên quyền đổi các điều kiện như gom chuyến, lịch giao, thời điểm thanh toán. Mọi khoản giảm ngoài bảng nên qua chủ hoặc người phụ trách, ghi sổ kèm lý do để bảng giá không bị loang ra.
Khi chi phí giao hàng thay đổi thì có nên sửa bảng giá bậc ngay không?
Nên xem lại theo kỳ cố định, chẳng hạn mỗi năm một lần hoặc khi chi phí đổi đáng kể, và báo khách trước một khoảng thời gian. Sửa liên tục làm khách mất niềm tin vào bảng. Khi sửa, giải thích bằng chính phép tính chi phí theo đơn.