LapTruong.comLập Trường
Nhượng bộ có điều kiện

Sổ ghi nhượng bộ trong thương vụ kéo dài: ghi gì để không cho thêm không công

Thương vụ qua nhiều buổi, nhiều người, nhượng bộ rơi rớt không ai nhớ. Mẫu sổ ghi từng nhượng bộ, đổi lấy gì, trạng thái, và cách dùng sổ để đáp lời xin thêm.

A Vietnamese kitchen equipment supplier writes notes in a small notebook while standing in an empty industrial canteen kitchen with steel counters, over the shoulder view, bright overhead light

Trong một thương vụ kéo dài nhiều buổi, hãy ghi mọi nhượng bộ vào một cuốn sổ riêng: ai đề nghị, nhượng cái gì, đổi lấy cái gì, giá trị bao nhiêu và đang ở trạng thái nào. Sổ này là thứ giúp bạn đáp được câu "anh bớt thêm chút nữa" bằng con số tổng, và giữ nguyên tắc mọi nhượng bộ chỉ có hiệu lực khi cả thương vụ được chốt.

Bài này dùng một thương vụ giả định: một doanh nghiệp nhỏ bán thiết bị bếp công nghiệp cho một bếp ăn tập thể, kéo dài ba tuần qua bốn buổi. Bài đưa ra mẫu sổ, cách ghi trong và sau buổi gặp, cách dùng sổ khi bên kia xin thêm hay khi người đàm phán bên kia thay đổi, cùng những lỗi hay gặp. Số liệu là giả định.

Thương vụ giả định: bốn buổi, ba người, hai chục điều nhỏ

Anh Quân có một doanh nghiệp nhỏ cung cấp thiết bị bếp công nghiệp. Một chủ đầu tư bếp ăn tập thể cho một khu xưởng cần trọn bộ: bếp, tủ mát, bàn inox, hệ hút khói, giá trị đơn giả định khoảng 900 triệu đồng. Cuộc bàn kéo dài ba tuần. Buổi đầu gặp kỹ sư của chủ đầu tư, buổi hai gặp người phụ trách mua hàng, buổi ba có thêm kế toán, buổi bốn gặp chính chủ đầu tư.

Qua bốn buổi, anh Quân đã nhận lời khá nhiều thứ nhỏ: thêm một năm bảo hành cho tủ mát, miễn phí lắp đặt hệ hút khói, đào tạo nhân viên bếp hai buổi, giữ giá thêm một tháng, đổi mẫu bàn sang loại dày hơn mà không tính thêm. Mỗi thứ nhận lời trong một bối cảnh, với một người khác nhau, và phần lớn chỉ nói miệng.

Đến buổi bốn, chủ đầu tư mở lời: "Tổng đơn lớn thế này, anh bớt cho em thêm 5% để chốt." Anh Quân cảm thấy mình đã nhả nhiều, nhưng không nhớ chính xác bao nhiêu, đổi lại được gì. Đó là lúc anh nhận ra mình cần một cuốn sổ từ buổi đầu tiên.

Mẫu sổ ghi nhượng bộ (giả định)

Sau thương vụ đó, anh Quân dùng một mẫu sổ đơn giản cho mọi đơn lớn. Mỗi dòng là một nhượng bộ, của mình hay của bên kia:

NgàyAi đưaNhượng gìĐổi lấy gìGiá trị ước tínhTrạng thái
Buổi 1Bên bánThêm một năm bảo hành tủ mátChốt loại máy nén theo đề xuất bên bánkhoảng 8.000.000Đề nghị, chờ chốt cả gói
Buổi 2Bên bánMiễn phí lắp hệ hút khóiBên mua tự lo phần điệnkhoảng 15.000.000Đề nghị, chờ chốt cả gói
Buổi 2Bên muaChấp nhận giao làm hai đợtTiết kiệm cho bên bán khoảng 5.000.000Đã đồng ý
Buổi 3Bên bánĐào tạo nhân viên bếp hai buổiBên mua đặt cọc khi kýkhoảng 4.000.000Đề nghị, chờ chốt cả gói
Buổi 3Bên bánĐổi mẫu bàn dày hơn, không tính thêmChưa đổi được gìkhoảng 12.000.000Cần xem lại
Tổng bên bán đã đưakhoảng 39.000.000tương đương khoảng 4,3% giá trị đơn

Nhìn sổ, anh Quân thấy hai điều. Một là tổng những gì anh đã nhả bằng đường vòng tương đương hơn 4% giá trị đơn, trước khi chủ đầu tư xin thêm 5%. Hai là có một dòng anh nhả mà không đổi được gì: đổi mẫu bàn dày hơn. Dòng đó là chỗ đầu tiên để bàn lại.

Ghi thế nào trong và sau mỗi buổi

Sổ chỉ có ích khi được ghi đều và đúng lúc. Anh Quân làm theo nếp sau:

  1. Trong buổi, ghi vắn tắt mỗi khi một bên đưa ra hay nhận một nhượng bộ, kể cả nhượng bộ nhỏ nói thoáng qua.
  2. Cuối buổi, đọc lại cho bên kia nghe những gì hai bên đã trao đổi, dùng cụm "đây là những gì mình đang bàn, chưa chốt cho tới khi chốt cả đơn".
  3. Trong ngày, gửi một tin nhắn hoặc thư tóm tắt những điểm đó cho người đã gặp, để họ xác nhận hoặc sửa.
  4. Ước giá trị từng dòng bằng tiền, dù thô, để có thể cộng.
  5. Trước buổi kế tiếp, xem lại sổ, gạch ra những dòng chưa đổi được gì và những điều bên kia còn nợ.

Bước thứ hai là bước giữ cho nhượng bộ có điều kiện. Câu "chưa chốt cho tới khi chốt cả đơn" nói rõ rằng bảo hành thêm, lắp miễn phí hay đào tạo đều là một phần của gói, không phải món quà đã trao. Nếu cuối cùng không có đơn, hoặc đơn bị cắt bớt, những thứ đó được bàn lại.

Tin nhắn tóm tắt nên ngắn, đánh số từng điểm, viết bằng lời thường. Không cần văn phong hợp đồng; cần đủ rõ để một người không dự buổi gặp đọc vẫn hiểu hai bên đang ở đâu.

Dùng sổ khi bên kia xin thêm

Quay lại câu "bớt thêm 5% để chốt". Có sổ trong tay, anh Quân trả lời: "Em hiểu anh muốn chốt hôm nay. Qua ba buổi, bên em đã đưa bảo hành thêm, lắp hút khói miễn phí, đào tạo nhân viên và bàn dày hơn. Em cộng lại khoảng 4% giá trị đơn. Thêm 5% nữa thì bên em làm không lãi."

Chủ đầu tư nói chưa ai báo với mình những thứ đó. Đây là chuyện thường gặp khi nhiều người bàn qua nhiều buổi. Anh Quân đưa bản tóm tắt đã gửi sau mỗi buổi, có xác nhận của người mua hàng. Chủ đầu tư xem và đổi giọng: "Vậy anh cho em thêm 1% thôi, chốt hôm nay."

Anh Quân không nhả ngay. Anh chỉ vào dòng bàn dày hơn: "Phần bàn dày em đã nhận mà chưa đổi lấy gì. Nếu anh cần thêm 1%, em đề nghị bàn quay về mẫu tiêu chuẩn như báo giá đầu, em giảm 1% trên tổng." Chủ đầu tư chọn giữ bàn dày, bỏ 1%, và ký. Anh Quân không bớt thêm đồng nào, mà cũng không phải nói "không" một cách cứng nhắc.

Điều đáng để ý là cuốn sổ không được dùng như vũ khí. Anh Quân không đọc to từng dòng để kể công, cũng không trách bên kia đòi nhiều. Anh chỉ đưa ra con số tổng để hai bên cùng nhìn một thực tế. Người mua hàng có kinh nghiệm thường tôn trọng kiểu trình bày này, vì họ cũng phải giải thích với cấp trên vì sao không xin được thêm, và một bản tổng hợp rõ ràng giúp chính họ.

Khi người đàm phán bên kia thay đổi

Người mới thường bắt đầu lại từ đầu. Người tới sau hay không biết, hoặc nói là không biết, những gì người trước đã nhận. Họ mở lại các yêu cầu cũ như chưa từng có nhượng bộ nào.

Đưa sổ ra, nhẹ nhàng. Câu dùng được: "Để anh đỡ mất công, em nhắc lại những gì bên em và anh Toàn đã bàn ở ba buổi trước, anh xem có gì cần điều chỉnh." Như vậy người mới tiếp nhận được bối cảnh, không phải thấy mình bị dồn.

Giữ nguyên tắc chưa chốt. Nếu người mới muốn mở lại một điều bên mua đã nhượng, ví dụ giao hai đợt, thì các điều bên bạn đã nhượng để đổi lấy nó cũng được mở lại. Sổ cho bạn thấy ngay đó là những dòng nào.

Không đổ lỗi cho người trước. Đừng nói "anh kia đã đồng ý rồi mà". Hãy nói về điều hai bên đã bàn, không nói về người. Chiêu đổi người đàm phán để ép thêm có bài riêng; ở đây chỉ cần cuốn sổ làm điểm tựa.

Những lỗi hay gặp khi ghi sổ

Chỉ ghi nhượng bộ của mình. Sổ một chiều làm bạn quên mất bên kia cũng đã nhượng, và trong lúc bàn bạn có thể tưởng mình thiệt hơn thực tế. Ghi cả hai chiều để thấy cán cân thật.

Không ghi cột đổi lấy gì. Ghi "miễn phí lắp đặt" mà không ghi đổi lấy gì thì không biết dòng đó có điều kiện hay không. Cột này là cột quan trọng nhất của sổ.

Ghi xong không gửi tóm tắt. Sổ chỉ bạn giữ thì khi có tranh cãi, đó là lời bạn với lời họ. Tóm tắt có xác nhận của bên kia mới có giá trị khi cần nhắc lại.

Để quá lâu mới ghi. Ghi sau ba ngày thì chi tiết đã mờ, và bạn sẽ ghi theo cách mình nhớ chứ không phải theo điều đã nói. Ghi ngay trong ngày.

Không cho người trong nhóm cùng xem. Kỹ thuật viên đi khảo sát hứa thêm một bộ vòi rửa, người bán không biết. Ai trong công ty có tiếp xúc với khách đều phải báo lại để ghi vào cùng một sổ.

Sổ cũ là tài liệu cho thương vụ sau

Khi thương vụ đã ký, sổ không bỏ đi. Anh Quân giữ nó cùng hồ sơ đơn hàng vì hai lý do. Thứ nhất, trong lúc giao và lắp đặt, những điều đã hứa như đào tạo hai buổi, bảo hành thêm một năm phải được thực hiện đúng. Người lắp đặt, người bảo hành cần biết đã hứa gì, và sổ là nơi duy nhất có đủ.

Thứ hai, lần sau chủ đầu tư mở thêm bếp ăn ở khu xưởng khác, anh mở sổ cũ ra và biết ngay họ coi trọng gì: họ đã đổi rất sẵn lòng để có bảo hành dài và đào tạo, nhưng mặc cả rất kỹ về giá thiết bị nhỏ. Lần bàn mới sẽ bắt đầu từ chỗ đó, không phải từ con số không.

Một thói quen nhỏ anh Quân thêm vào: sau mỗi thương vụ, viết ba dòng cuối sổ. Mình đã nhả nhiều nhất ở đâu, có đáng không. Bên kia đã nhượng điều gì mà mình không ngờ. Lần sau với khách này, mình sẽ đưa gì ra trước. Ba dòng đó mất năm phút, nhưng là thứ giúp lần đàm phán sau bớt mò mẫm.

Câu hỏi thường gặp

Sổ ghi nhượng bộ nên dùng giấy hay máy tính?

Dùng cái nào bạn chắc chắn mở ra trong buổi gặp và cập nhật được ngay. Điều quan trọng là có đủ các cột: ai đưa, nhượng gì, đổi lấy gì, giá trị và trạng thái. Hình thức không quan trọng bằng thói quen ghi đều.

Có nên cho bên kia xem sổ không?

Không cần cho xem nguyên sổ, vì cột giá trị là thông tin nội bộ. Nhưng nên gửi bản tóm tắt các điểm đã bàn sau mỗi buổi để bên kia xác nhận. Bản tóm tắt đó là thứ dùng khi cần nhắc lại.

Câu "chưa chốt cho tới khi chốt cả đơn" có làm bên kia khó chịu không?

Thường không, nếu nói từ đầu như một cách làm việc chung cho cả hai bên. Nó bảo vệ cả bên mua: những điều họ đã nhượng cũng chỉ có hiệu lực khi đơn được ký.

Bên kia nói không nhớ đã đồng ý điều gì thì sao?

Đưa ra bản tóm tắt đã gửi sau buổi gặp. Nếu tóm tắt chưa được xác nhận, cùng bên kia xem lại từng điểm và xác nhận lại ngay, rồi ghi chép cẩn thận hơn cho các buổi sau.

Thương vụ nhỏ có cần sổ ghi nhượng bộ không?

Đơn một buổi là chốt thì không cần sổ riêng, một tin nhắn xác nhận là đủ. Sổ có ích khi thương vụ kéo dài từ hai buổi trở lên, có nhiều người tham gia hoặc nhiều biến số.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138