Tặng thêm hàng thay vì giảm giá thường rẻ hơn cho bên bán, vì khoản tặng tính theo giá vốn trong khi khách nhìn thấy giá trị theo giá bán; đồng thời giá niêm yết đứng nguyên trên giấy. Nhưng cách này chỉ có lợi khi khách bán được phần hàng tặng, và khi hàng tặng không bị xả ra thị trường với giá thấp làm rối giá của chính bạn.
Bài này đi qua một thương vụ giả định giữa một cơ sở sản xuất khăn giấy và một nhà phân phối, so tiền thật của giảm giá và tặng hàng ở nhiều mức biên lãi, các dạng tặng khác nhau, lượt đi lại, câu nói mẫu và những trường hợp tặng hàng phản tác dụng. Mọi con số là giả định, số tròn.
Tình huống: nhà phân phối xin giảm 10% cho đơn một nghìn thùng
Chị Ngân quản lý bán hàng cho một cơ sở sản xuất khăn giấy. Một nhà phân phối lâu năm chuẩn bị mùa cuối năm, đặt một nghìn thùng và xin: "Đơn lớn, em giảm cho chị 10% nhé, cuối năm cạnh tranh lắm". Theo giả định, giá sỉ một trăm nghìn đồng một thùng, giá vốn tới tay khách khoảng sáu mươi nghìn, nghĩa là biên lãi gộp 40%.
Giảm 10% trên đơn này là mười triệu đồng, trừ thẳng vào bốn mươi triệu tiền lãi, tức mất một phần tư. Chưa hết, khi giá đã xuống chín mươi nghìn trên phiếu giao hàng, đơn sau khách sẽ bắt đầu thương lượng từ chín mươi nghìn.
Chị Ngân nghĩ tới phương án khác: giữ giá một trăm nghìn, tặng thêm một trăm thùng. Khách nhận một nghìn một trăm thùng, trả tiền một nghìn thùng. Câu hỏi là hai cách này khác nhau bao nhiêu tiền thật, và khách có thấy chúng ngang nhau không.
Có một điều chị Ngân chưa biết: nhà phân phối xin giảm giá vì cần đơn giá thấp, hay chỉ vì muốn có thêm phần lợi cho mùa cuối năm. Hai nhu cầu này dẫn tới hai cách đáp khác nhau, và chị chỉ biết được khi đưa ra một phương án khác giảm giá rồi lắng nghe phản ứng của khách.
So tiền thật: giảm mười triệu hay tặng một trăm thùng
Cùng một đơn một nghìn thùng, giá một trăm nghìn. Khách nhìn thấy giá trị ưu đãi mười triệu ở cả hai cách. Bên bán bỏ ra bao nhiêu thì tùy biên lãi. Số liệu giả định.
| Biên lãi gộp | Giá vốn một thùng | Giảm 10% bên bán mất | Tặng 100 thùng bên bán mất | Chênh lệch |
|---|---|---|---|---|
| 20% | 80 nghìn | 10 triệu | 8 triệu | Tặng rẻ hơn 2 triệu |
| 40% | 60 nghìn | 10 triệu | 6 triệu | Tặng rẻ hơn 4 triệu |
| 60% | 40 nghìn | 10 triệu | 4 triệu | Tặng rẻ hơn 6 triệu |
Biên lãi càng cao, tặng hàng càng có lợi so với giảm giá. Với cơ sở của chị Ngân, tặng một trăm thùng chỉ tốn sáu triệu giá vốn trong khi khách vẫn thấy ưu đãi mười triệu. Với hàng biên lãi mỏng, chênh lệch nhỏ đi, và lúc đó các yếu tố khác như chi phí chở thêm hàng hay chỗ kho của khách quan trọng hơn.
Bảng giả định bên bán còn công suất để làm thêm một trăm thùng với đúng giá vốn đó. Nếu phải tăng ca hoặc mua nguyên liệu giá cao để làm phần tặng, chi phí thật của hàng tặng tăng lên.
Bốn dạng tặng hàng và khi nào dùng
Tặng cùng mặt hàng theo tỷ lệ. Dạng mua mười tặng một. Dễ hiểu, dễ tính, nhưng nếu khách không bán hết thì phần tặng thành tồn kho của họ, và có nguy cơ bị xả với giá thấp. Hợp khi mùa bán đang lên và hàng quay nhanh.
Tặng sản phẩm mới muốn khách thử. Thay vì tặng khăn giấy hộp quen thuộc, tặng một dòng khăn giấy ướt mới ra. Khách nhận giá trị, còn bên bán được đưa sản phẩm mới vào kệ mà không tốn chi phí chào hàng riêng. Đây thường là dạng có lợi nhất cho cả hai.
Tặng vật phẩm hỗ trợ bán. Kệ trưng nhỏ, thùng hàng mẫu cho khách lẻ dùng thử. Giá trị với nhà phân phối là giúp họ bán, không phải thêm hàng để bán. Hợp khi khách đang cần đẩy hàng ra cửa hàng.
Tặng có điều kiện theo mốc. Không tặng ngay, mà tặng khi khách đạt mốc sản lượng trong mùa. Dạng này gần với thưởng doanh số, giúp tránh việc khách ôm hàng tặng ngay một lần.
Năm bước dựng một đề nghị tặng hàng
Trước khi gọi lại cho khách, chị Ngân làm năm việc sau, mỗi việc chỉ mất vài phút nhưng giúp đề nghị không bị bác ngay:
- Tính giá vốn thật của phần tặng. Gồm nguyên liệu, công làm, đóng gói và cả phần chi phí chở thêm nếu một trăm thùng làm xe phải chạy thêm chuyến.
- Ước lượng khách bán được bao nhiêu trong mùa. Xem đơn cùng kỳ năm trước của khách. Nếu năm ngoái khách bán chín trăm thùng, một nghìn một trăm thùng có thể là quá nhiều.
- Chọn mặt hàng tặng. Cùng mặt hàng, sản phẩm mới, hay vật phẩm hỗ trợ bán. Ưu tiên thứ khách bán được hoặc thứ bạn đang muốn đưa ra thị trường.
- Chuẩn bị một phương án trộn. Một phần giảm giá nhỏ, một phần tặng hàng. Phương án trộn giúp khách có cả đơn giá tốt hơn lẫn phần lợi thêm, còn bạn vẫn giữ được tổng chi phí thấp.
- Viết sẵn điều kiện. Hàng tặng áp cho đơn này, giao cùng đợt, ghi rõ trên phiếu giao hàng, và đề nghị khách bán theo giá chung.
Năm bước này cũng giúp chị Ngân biết mức tối đa mình chịu chi cho ưu đãi, để khi khách mặc cả, chị đổi qua lại giữa giảm giá và tặng hàng mà tổng chi phí không vượt quá mức đó.
Lượt đi lại với nhà phân phối
Chị Ngân gọi lại: "Em giữ giá một trăm nghìn để chị không bị vướng giá với các cửa hàng của chị, nhưng em gửi thêm một trăm thùng. Chị nhận một nghìn một trăm thùng, tính như được giảm hơn 9%". Chủ nhà phân phối đáp: "Chị cần giá thấp để chào cửa hàng, hàng thêm thì chị lại phải tìm chỗ bán".
Câu trả lời này cho chị Ngân biết nhu cầu thật: khách cần đơn giá thấp để cạnh tranh ở cửa hàng, không cần thêm hàng. Chị đổi phương án: "Vậy em giảm 5% trên đơn giá, còn năm mươi thùng còn lại em đổi thành năm mươi thùng khăn giấy ướt mới, chị đưa cho các cửa hàng bày thử, bán được thì đơn sau chị lấy thêm dòng đó".
Khách đồng ý. Tính lại: giảm 5% mất năm triệu, năm mươi thùng khăn ướt giả định giá vốn năm mươi nghìn mất hai triệu rưỡi, tổng bảy triệu rưỡi, ít hơn mười triệu của phương án giảm thẳng. Quan trọng hơn, khăn ướt được đưa vào hàng chục cửa hàng mà không cần đi chào từng nơi. Ưu đãi lúc này mua được cả đơn hàng lẫn một kênh thử sản phẩm.
Điều đáng học ở lượt này là chị Ngân không cố thuyết phục khách nhận phương án đầu. Khi khách nói ra nhu cầu thật, chị điều chỉnh ngay, giữ tổng chi phí trong mức đã tính và vẫn có thêm phần lợi cho mình.
Câu nói mẫu khi đề nghị tặng hàng
Những câu này đặt ưu đãi lên giá trị với khách, không ép khách nhận thứ họ không cần:
- "Em giữ giá niêm yết để chị không phải giải thích với các cửa hàng, phần ưu đãi em gửi bằng hàng."
- "Chị cần đơn giá thấp hay cần thêm hàng cho mùa này? Em làm theo cái chị cần hơn."
- "Phần tặng em gửi dòng mới, chị bày thử ở mấy cửa hàng bán tốt, nếu chạy thì mình tính đơn riêng."
- "Hàng tặng chị bán theo giá chung giúp em, để thị trường không bị rối giá giữa các nhà phân phối."
Câu cuối cần nói một cách tôn trọng, như một đề nghị giữ ổn định giá cho cả hai bên, không phải ra lệnh. Việc thỏa thuận giá bán lại với đại lý có những giới hạn pháp lý riêng, nên chỉ ở mức đề nghị và nếu muốn ghi thành điều khoản thì tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu thứ hai đáng dùng nhất, vì nó mở ra nhu cầu thật của khách. Nhiều lần, người bán đoán khách cần giảm giá rồi giảm, trong khi khách chỉ cần thêm hàng mẫu hoặc thêm thời gian trả tiền.
Khi nào tặng hàng phản tác dụng
Khách không bán hết phần tặng. Hàng tặng nằm trong kho khách, hết hạn hoặc cũ đi, cuối cùng bị xả rẻ. Bạn mất giá vốn và còn bị một lô hàng giá thấp lưu hành trên thị trường.
Hàng tặng bị xả giá phá thị trường. Nhà phân phối nhận một nghìn một trăm thùng, bán phần tặng với giá thấp để thu tiền nhanh, các nhà phân phối khác thấy bị cạnh tranh không công bằng và quay sang đòi bạn giảm giá.
Khách thật sự cần dòng tiền. Khách đang thiếu vốn cần đơn giá thấp hoặc hạn nợ dài, không cần thêm hàng. Ép tặng hàng khi khách cần tiền làm khách thấy không được lắng nghe.
Hàng có hạn dùng ngắn hoặc dễ hỏng. Với thực phẩm tươi hay hàng mùa vụ, thêm hàng là thêm rủi ro hư hỏng cho khách. Giảm giá hoặc hỗ trợ bán thường hợp hơn.
Ghi nhận hàng tặng cho minh bạch
Hàng tặng cần được ghi rõ trên phiếu giao hàng và chứng từ, không gửi thêm bằng miệng. Lý do đầu tiên là sổ sách: kế toán hai bên cần biết một trăm thùng kia là hàng tặng, không phải hàng bán chưa thu tiền. Cách ghi hàng khuyến mại trên hoá đơn và các giới hạn của chương trình khuyến mại có quy định riêng, nên hỏi kế toán và tra văn bản hiện hành trước khi làm thành chính sách chung.
Lý do thứ hai là công bằng giữa các khách. Nếu hàng tặng chỉ là ân huệ cho người thân quen, các khách khác biết được sẽ coi đó là giảm giá ngầm và đòi tương tự. Một chính sách tặng hàng rõ ràng, có tiêu chí như mốc số lượng hay mùa vụ, áp cho mọi khách đủ điều kiện, giúp bạn không phải giải thích riêng với từng người.
Câu hỏi thường gặp
Mua mười tặng một tương đương giảm bao nhiêu phần trăm?
Khách nhận mười một phần, trả tiền mười phần, nên đơn giá thực khoảng 90,9% giá niêm yết, tức tương đương giảm khoảng 9,1%. Cách tính nhanh: lấy phần tặng chia tổng số hàng khách nhận.
Có nên tặng hàng cho khách đơn nhỏ?
Với đơn nhỏ, chi phí giao thêm hàng có thể ăn mất phần lợi của việc tặng. Tặng hàng hợp hơn với đơn lớn hoặc khi bạn muốn khách thử sản phẩm mới.
Khách đòi quy hàng tặng ra tiền thì sao?
Đó là dấu hiệu khách cần đơn giá thấp chứ không cần thêm hàng. Có thể quy một phần ra chiết khấu và giữ một phần là sản phẩm mới, như cách chị Ngân làm trong ví dụ.
Tặng hàng một lần có làm khách đòi tặng mãi không?
Có, nếu tặng không kèm điều kiện. Ghi rõ hàng tặng áp cho đơn nào, mùa nào, và nhắc lại khi khách đặt đơn sau, giống như mọi ưu đãi có thời hạn khác, để khách không coi phần tặng là một phần của giá.
Làm sao biết hàng tặng có bị xả giá?
Theo dõi giá bán ra ở các cửa hàng trong vài tuần sau đợt giao, và lắng nghe phản hồi từ các nhà phân phối khác. Nếu có dấu hiệu, nói chuyện thẳng với khách và điều chỉnh chính sách kỳ sau.
Tặng sản phẩm mới có làm giảm doanh số sản phẩm cũ?
Có thể, nếu sản phẩm mới thay thế trực tiếp sản phẩm cũ. Nên chọn sản phẩm bổ sung, dùng cùng lúc hoặc phục vụ nhóm khách khác, để phần tặng mở rộng chứ không ăn vào doanh số đang có.