LapTruong.comLập Trường
Chiết khấu, thưởng doanh số và hạn nợ

Khách sỉ đòi gối đầu một đơn: trả lời thế nào, đổi lại gì và chặn ở mức nào

Cho khách sỉ gối đầu một đơn là cho vay bằng hàng một khoản cố định. Cách quy ra tiền, đổi gối đầu lấy lịch đặt đều hay giá chuẩn, và dừng khi nào.

A Vietnamese man running a small workwear sewing shop talking with a female buyer beside folded uniforms on a cutting table, over-the-shoulder shot, warm overhead lights

Khách sỉ đòi gối đầu nghĩa là luôn nợ bạn đúng bằng một đơn hàng: đơn này trả khi lấy đơn sau. Đó là một khoản cho vay bằng hàng không có ngày kết thúc, nên chỉ nên nhận khi đổi lại được thứ tương xứng như lịch đặt đều, giá chuẩn không chiết khấu thêm, và một điều kiện dừng ghi rõ từ đầu. Từ chối thẳng dễ mất khách, nhận ngay thì dễ để vốn nằm trong tay khách suốt nhiều năm.

Bài này dùng một thương vụ giả định của một xưởng may đồ bảo hộ lao động bán cho cửa hàng vật tư, đi qua cách quy gối đầu ra tiền, các phương án đổi chác, lượt đi lại, câu nói mẫu và lúc nào nên dừng. Phần hạn mức bao nhiêu là an toàn với từng khách là việc thẩm định riêng, ở đây chỉ bàn chuyện thương lượng. Số liệu giả định, số tròn.

Tình huống: "Đơn này anh trả khi lấy đơn sau nhé"

Anh Tâm có một xưởng may đồ bảo hộ lao động, bán cho các cửa hàng vật tư công nghiệp. Chị Mai, chủ một cửa hàng đã lấy hàng trả tiền ngay được bốn tháng, gọi điện: "Bên chị giờ lấy đều rồi, mỗi ba tuần một đơn chừng sáu mươi triệu. Từ giờ em cho chị gối đầu, đơn này chị trả khi nhận đơn sau, bên nào cũng làm vậy".

Nghe thì giống như chỉ lùi thanh toán ba tuần. Nhưng vì đơn nào cũng trả khi lấy đơn kế, chị Mai sẽ luôn nợ anh Tâm khoảng sáu mươi triệu. Khi đơn lớn lên, khoản nợ lớn theo. Khi chị Mai giãn lịch đặt từ ba tuần thành sáu tuần vì vắng khách, khoản nợ nằm đó lâu gấp đôi. Và khi chị ngừng lấy hàng, đơn cuối cùng không còn "đơn sau" để gắn vào.

Câu "bên nào cũng làm vậy" có thể đúng hay không, anh Tâm không cần cãi. Điều anh cần là biết khoản này tốn của mình bao nhiêu, rồi quyết đổi lại cái gì.

Quy gối đầu ra tiền: khoản vốn luôn nằm ở khách

Giả định chi phí vốn của xưởng, tức tiền lãi vay ngân hàng hoặc lợi nhuận bỏ lỡ khi vốn không quay vòng, khoảng 1% mỗi tháng. Bảng chỉ để minh hoạ cách tính.

Giá trị một đơnKhoản nợ thường trựcChi phí vốn mỗi năm (giả định 12%)So với lãi gộp một năm của khách (giả định 20%, 17 đơn)
40 triệu40 triệuKhoảng 4,8 triệuLãi gộp khoảng 136 triệu, chi phí vốn chiếm khoảng 3,5%
60 triệu60 triệuKhoảng 7,2 triệuLãi gộp khoảng 204 triệu, khoảng 3,5%
100 triệu100 triệuKhoảng 12 triệuLãi gộp khoảng 340 triệu, khoảng 3,5%
60 triệu, khách giãn lịch còn 9 đơn/năm60 triệuKhoảng 7,2 triệuLãi gộp khoảng 108 triệu, chi phí vốn lên khoảng 6,7%

Dòng cuối là điều người bán hay bỏ sót: khoản nợ thường trực không đổi khi khách đặt thưa hơn, nhưng lãi gộp thì giảm. Gối đầu đắt nhất đúng vào lúc khách đang khó khăn.

Ngoài chi phí vốn còn có rủi ro không thu được đơn cuối. Rủi ro này khó quy ra số, nhưng nó là lý do quan trọng nhất để gắn gối đầu với điều kiện dừng.

Chuẩn bị trước khi gọi lại cho khách

Đừng trả lời yêu cầu gối đầu ngay trong cuộc gọi đầu tiên. Xin một ngày, và dùng ngày đó để làm năm việc nhỏ:

  1. Xem lịch sử thanh toán. Bốn tháng qua khách trả đúng hẹn bao nhiêu lần, có lần nào trễ, trễ vì lý do gì. Đây là căn cứ duy nhất bạn có, ngoài lời hứa.
  2. Tính khoản nợ thường trực tối đa bạn chịu được. Cộng các khoản gối đầu đang cho mọi khách, thêm khoản mới, so với vốn lưu động của xưởng. Nếu khoản mới làm bạn phải vay thêm để mua vải, chi phí vốn cao hơn bảng giả định.
  3. Chọn sẵn hai phương án. Ví dụ phương án gối cả đơn kèm bỏ chiết khấu trả ngay, và phương án gối nửa đơn giữ chiết khấu. Đưa hai phương án giúp khách có quyền chọn, thay vì chỉ có quyền gật hoặc lắc.
  4. Viết sẵn điều kiện dừng. Trễ bao nhiêu ngày thì tạm dừng, giãn lịch bao lâu thì chuyển về trả ngay. Viết trước để khi nói, bạn đọc ra một quy tắc chứ không phải nghĩ ra tại chỗ.
  5. Quyết mức sàn. Nếu khách không nhận phương án nào, bạn sẵn sàng giữ trả ngay và chấp nhận rủi ro khách giảm đơn hay không. Biết trước câu trả lời này giúp bạn bình tĩnh hơn trên điện thoại.

Một ngày chuẩn bị không làm khách tử tế nào bỏ đi. Ngược lại, khách thường tin một người bán trả lời bằng con số rõ ràng hơn người gật đầu ngay rồi vài tháng sau đổi ý.

Bốn thứ có thể đổi lấy gối đầu

Lịch đặt đều và tối thiểu. Gối đầu chỉ có nghĩa khi luôn có đơn sau. Đề nghị: "Em nhận gối đầu với điều kiện chị đặt tối thiểu mỗi tháng một đơn từ năm mươi triệu". Khách giãn lịch thì gối đầu tự tạm dừng.

Giá chuẩn, không chiết khấu thêm. Nếu khách đang hưởng chiết khấu thanh toán ngay, gối đầu nghĩa là bỏ khoản chiết khấu đó. Hai thứ không cộng dồn: trả ngay thì có chiết khấu, gối đầu thì giá chuẩn.

Gối nửa đơn thay vì cả đơn. Khách trả một nửa khi nhận hàng, nửa còn lại khi lấy đơn sau. Khách vẫn có thêm vốn quay vòng, còn khoản nợ thường trực của bạn giảm một nửa.

Mức trần cố định. Gối đầu tối đa sáu mươi triệu, đơn lớn hơn thì phần vượt trả ngay. Không có mức trần, khoản nợ sẽ lớn dần theo đơn mà không ai để ý.

Lượt đi lại giữa anh Tâm và chị Mai

Anh Tâm gọi lại sau một ngày: "Chị Mai, bên em muốn đi lâu dài với chị nên em đồng ý gối đầu. Em xin ba điều: gối đầu tối đa sáu mươi triệu, chị giữ lịch ít nhất mỗi tháng một đơn, và khoản chiết khấu 2% trả ngay hiện tại em tạm bỏ, vì giờ chị đã có thêm thời gian thanh toán".

Chị Mai không vui với điều thứ ba: "Gối đầu mà mất chiết khấu thì chị chẳng được gì". Anh Tâm đưa phương án khác: "Vậy em giữ 2% cho phần chị trả ngay. Chị gối nửa đơn, nửa kia trả khi nhận hàng và vẫn hưởng chiết khấu trên nửa đó". Chị Mai tính một lúc rồi đồng ý thử ba tháng. Phần gối đầu thực tế khoảng ba mươi triệu, bằng một nửa đề nghị ban đầu.

Hai bên chốt thêm một dòng: nếu một đơn quá hạn quá mười ngày so với lịch, đơn kế tiếp chuyển sang trả ngay cho tới khi khoản cũ được thanh toán. Anh Tâm nhắn lại toàn bộ điều kiện qua tin nhắn để cả hai giữ, và ghi vào sổ khách hàng ngày bắt đầu, mức trần, điều kiện dừng.

Câu nói mẫu để không từ chối mà vẫn giữ được vốn

Những câu dưới đây giữ không khí làm ăn lâu dài, không ám chỉ khách thiếu tin cậy:

  • "Em sẵn lòng đi cùng chị lâu dài. Để em làm được, mình đặt một mức gối đầu cụ thể, chị thấy sáu mươi triệu có đủ không?"
  • "Gối đầu thì em không chiết khấu thanh toán nhanh được nữa, vì hai cái đó cùng là tiền vốn. Chị chọn cái nào có lợi cho chị hơn?"
  • "Mình thử ba tháng, sau đó ngồi lại xem lịch đặt có đều không rồi tính tiếp."
  • "Đơn nào trễ quá mười ngày thì đơn sau em xin chuyển về trả ngay, đến khi mình gỡ xong đơn cũ."
  • "Chị cần gối đầu để kịp vốn cho mùa cao điểm hay cần lâu dài? Nếu theo mùa, em làm riêng cho mấy tháng đó, hết mùa mình trở lại như cũ."

Tránh câu "để em xin sếp" khi bạn chính là người quyết. Khách sỉ lâu năm nhận ra ngay và lần sau sẽ yêu cầu gặp người quyết, bỏ qua bạn.

Câu cuối trong danh sách đáng dùng hơn người ta nghĩ. Nhiều yêu cầu gối đầu thật ra chỉ là nhu cầu vốn tạm thời trong vài tháng cao điểm. Hỏi ra được điều đó, bạn có thể cho một khoản có ngày kết thúc thay vì một khoản thường trực.

Dừng gối đầu thế nào mà không mất khách

Dừng theo điều kiện đã hẹn, không theo cảm giác. Khi khách trễ hoặc giãn lịch, chỉ cần nhắc lại dòng đã thống nhất. Vì là điều kiện có sẵn, khách khó coi đó là bị nghi ngờ.

Báo trước một đơn. "Đơn tới em vẫn gối như cũ, từ đơn sau nữa mình chuyển sang trả ngay nhé chị." Một khoảng chuyển tiếp giúp khách sắp xếp dòng tiền.

Gỡ khoản cũ theo đợt nếu khách khó. Khi khách thật sự kẹt, có thể chia khoản gối đầu đang có ra hai ba đợt theo lịch đơn, đơn mới trả ngay. Mục tiêu là thu hồi vốn mà không đẩy khách tới chỗ phải trốn.

Ghi lại đối chiếu khi dừng. Chốt bằng tin nhắn hoặc biên bản số dư gối đầu tại ngày dừng. Các vướng mắc pháp lý khi khách không trả nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, không tự suy.

Sai lầm hay gặp khi nhận gối đầu

Sai lầm đầu tiên là nhận gối đầu bằng miệng, không mức trần, không điều kiện dừng. Sau hai năm, đơn hàng lớn lên gấp đôi, khoản nợ thường trực cũng gấp đôi, và không ai nhớ lúc đầu đã hứa gì. Lúc muốn thu hẹp lại, người bán bị coi là trở mặt.

Sai lầm thứ hai là cho gối đầu đồng thời giữ nguyên mọi chiết khấu và thưởng, coi như quà tặng thêm cho khách thân. Gối đầu là tiền vốn, tiền vốn có giá. Cho không một lần thì khách sẽ coi đó là nền, và mọi lần thương lượng sau bắt đầu từ chỗ đó.

Sai lầm thứ ba là cho tất cả khách gối đầu như nhau chỉ vì một khách lớn đòi. Gối đầu nên là điều kiện riêng có tiêu chí công khai, như đã mua trả ngay đủ một thời gian, lịch đặt đều, và từng khách được xét riêng. Cách xét mức an toàn cho mỗi khách là một việc thẩm định riêng, không nên quyết trong lúc đang thương lượng.

Câu hỏi thường gặp

Gối đầu khác gì cho nợ ba mươi ngày?

Nợ ba mươi ngày có ngày đến hạn cố định cho từng đơn. Gối đầu gắn ngày trả vào đơn sau, nên nếu khách giãn lịch thì thời gian nợ dài ra mà không ai cần đồng ý. Đây là lý do gối đầu cần điều kiện lịch đặt tối thiểu.

Khách mới có nên cho gối đầu không?

Thường không nên ngay đơn đầu. Nhiều bên bán chỉ xét gối đầu sau một thời gian khách trả ngay đều đặn. Điều kiện này nên công khai để khách mới biết con đường, không thấy bị phân biệt.

Có nên tính phí cho việc gối đầu?

Thay vì gọi là phí, cách dễ nhận hơn là gối đầu thì không hưởng chiết khấu thanh toán nhanh. Về bản chất, khoản chiết khấu bị bỏ chính là giá của tiền vốn khách đang dùng.

Khách đòi tăng mức gối đầu khi đơn lớn hơn thì sao?

Xét lại theo kỳ đã hẹn, dựa trên lịch sử thanh toán. Tăng mức gối đầu nên đi kèm điều kiện mới, ví dụ lịch đặt dày hơn hoặc gối tỷ lệ thấp hơn trên đơn lớn.

Có cần ghi thoả thuận gối đầu bằng văn bản?

Nên có ít nhất một tin nhắn hoặc thư xác nhận mức trần, điều kiện dừng và cách đối chiếu. Nếu khoản lớn, nên đưa vào hợp đồng và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về cách ghi, tra văn bản hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138