Khi một khách sỉ phát hiện khách khác được chiết khấu cao hơn, câu trả lời giữ được cả hai khách là chỉ ra điều kiện khác nhau dẫn tới mức khác nhau, dựa trên một bảng chính sách mà ai đạt cùng điều kiện cũng được cùng mức. Nếu mức cao kia không có điều kiện nào đứng sau, đó là ngoại lệ cần thừa nhận và sửa dần, không phải bịa ra lý do.
Bài này đi qua một thương vụ giả định của một cơ sở sản xuất mì sợi khô có hai mươi đại lý, cách dựng bảng điều kiện chiết khấu, lượt đi lại khi đại lý gọi hỏi, cách xử lý ngoại lệ cũ, câu nói mẫu và các sai lầm hay gặp. Mọi con số là giả định, số tròn.
Tình huống: đại lý gọi hỏi "sao bên kia được 6% mà chú chỉ 4%"
Chị Diệp điều hành một cơ sở sản xuất mì sợi khô, bán qua khoảng hai mươi đại lý đồ khô ở vài tỉnh. Một buổi sáng, chú Lâm, đại lý lâu năm nhất, gọi điện, giọng không vui: "Chú nghe nói đại lý mới ở chợ bên kia được 6%, chú lấy hàng của con mười năm mà chỉ được 4%. Vậy là sao?".
Chị Diệp biết thông tin đó đúng. Đại lý mới kia lấy mỗi tháng gấp đôi chú Lâm, nhận hàng tại xưởng, và trả tiền ngay khi nhận. Chú Lâm lấy ít hơn, cần xe xưởng chở tới, trả sau ba mươi ngày. Nhưng chị cũng biết, chưa bao giờ có một bảng nào viết ra những điều kiện đó. Mỗi mức chiết khấu được quyết vào lúc thương lượng với từng đại lý, theo cảm nhận của chị lúc đó.
Cuộc gọi của chú Lâm là dịp để chị Diệp làm việc mà lẽ ra phải làm từ trước: biến các quyết định riêng lẻ thành một chính sách chung có điều kiện rõ ràng. Không có nó, mọi cuộc gọi kiểu này đều chỉ có hai kết cục: giảm thêm cho chú Lâm, hoặc làm chú Lâm phật lòng.
Dựng bảng điều kiện chiết khấu chung
Chị Diệp tách mức chiết khấu thành các điều kiện cộng dồn, mỗi điều kiện tương ứng với một khoản tiết kiệm thật hoặc một giá trị thật cho xưởng. Số liệu giả định.
| Điều kiện | Điểm chiết khấu | Vì sao xưởng trả được |
|---|---|---|
| Mức nền cho mọi đại lý | 2% | Phần lãi chia cho kênh phân phối |
| Sản lượng từ 300 thùng mỗi tháng | +1% | Xưởng chạy máy đều, mua bột với giá tốt hơn |
| Sản lượng từ 600 thùng mỗi tháng | +1% nữa | Như trên, ở quy mô lớn hơn |
| Tự nhận hàng tại xưởng | +1% | Xưởng tiết kiệm tiền xe chở hàng |
| Trả tiền khi nhận hàng | +1% | Xưởng không phải chịu vốn nằm ở công nợ |
Với bảng này, đại lý mới kia đạt đủ: nền 2%, hai bậc sản lượng thêm 2%, tự nhận hàng 1%, trả ngay 1%, tổng 6%. Chú Lâm đạt nền 2% cộng một bậc sản lượng 1%, nhưng lại đang được 4%. Nghĩa là chú Lâm thật ra đang hưởng thêm 1% mà không có điều kiện nào đứng sau, có lẽ là ghi nhận cho mười năm làm ăn.
Mỗi dòng của bảng đều tương ứng với một khoản xưởng tiết kiệm hoặc thu được thật. Đó là điều làm bảng đứng vững khi bị hỏi: không phải vì chị Diệp thích ai hơn, mà vì mỗi phần trăm có lý do.
Chuẩn bị trong vài giờ trước khi gặp lại khách
Chị Diệp không gặp chú Lâm ngay. Chị dùng buổi sáng để làm năm việc, vì một câu trả lời vội lúc này có thể thành tiền lệ cho cả hai mươi đại lý:
- Lập danh sách mức chiết khấu hiện tại của mọi đại lý. Kèm sản lượng bình quân, cách nhận hàng và hạn trả của từng người.
- Tìm điểm chung. Những đại lý được mức cao thường có gì giống nhau: lấy nhiều, tự nhận hàng, trả nhanh. Những điểm chung đó là các dòng điều kiện của bảng.
- Gán mỗi điều kiện một mức có lý do. Mỗi phần trăm tương ứng với một khoản tiết kiệm hay giá trị thật cho xưởng, tính được bằng tiền.
- Đánh dấu các trường hợp lệch. Đại lý nào đang hưởng cao hơn hoặc thấp hơn bảng, và vì sao. Chú Lâm là một trường hợp như thế.
- Quyết cách xử lý trường hợp lệch trước khi gặp. Đưa lý do vào bảng, giữ đến hết kỳ rồi điều chỉnh, hay nâng đại lý đang thấp hơn bảng lên cho đúng.
Đến lúc gặp chú Lâm, chị Diệp không còn phải nghĩ câu trả lời tại chỗ. Chị chỉ cần trình bày một chính sách đã có, và chính sách đó đứng được trước mặt bất kỳ đại lý nào khác hỏi lại sau này.
Lượt đi lại với chú Lâm
Chị Diệp không trả lời ngay trong cuộc gọi đầu. Chị nói: "Dạ con hiểu chú thắc mắc. Con xin chiều nay qua gặp chú, mang theo bảng chính sách để chú xem cụ thể". Buổi chiều, chị mang bảng tới, đặt lên bàn và đi qua từng dòng.
Chú Lâm nghe xong, nói: "Vậy là bên kia được nhiều hơn vì lấy nhiều và trả ngay. Còn chú được 4% là theo dòng nào?". Chị Diệp thật thà: "Theo bảng thì chú đạt 3%. Một phần trăm còn lại là con giữ cho chú vì chú làm với con lâu năm, trước giờ con chưa ghi vào đâu cả. Từ nay con thêm dòng gắn bó lâu năm, đại lý nào trên năm năm cũng được thêm 1%, để không ai thấy thiệt".
Chú Lâm im một lúc rồi hỏi: "Nếu chú tự đánh xe qua lấy hàng thì sao?". Chị Diệp chỉ vào bảng: "Thì chú được thêm 1% nữa, lên 5%". Cuộc nói chuyện kết thúc bằng việc chú Lâm thử tự lấy hàng hai tuần một lần. Không ai phải giảm giá dưới sức ép, và chú Lâm thấy mình có đường để được mức cao hơn.
Xử lý ngoại lệ cũ không có căn cứ
Liệt kê hết trước khi công bố bảng. Rà từng đại lý, đối chiếu mức đang hưởng với mức theo bảng. Đại lý nào đang cao hơn bảng, ghi lý do lịch sử nếu có. Đừng để chính sách mới công bố xong mới phát hiện ra những trường hợp lệch.
Nếu lý do còn đúng, đưa nó vào bảng. Như dòng gắn bó lâu năm trong ví dụ. Khi một ngoại lệ có lý do chính đáng, biến nó thành điều kiện chung để ai đạt cũng được hưởng.
Nếu không có lý do, giảm dần và báo trước. Đại lý đang hưởng cao hơn bảng không có căn cứ, có thể giữ mức cũ đến hết kỳ, rồi chuyển về mức bảng kèm hướng dẫn cách đạt lại mức cao bằng điều kiện. Rút đột ngột dễ mất khách.
Không bịa ra lý do sau. Nói "bên kia được nhiều vì lấy nhiều" khi thật ra không phải, rồi bị phát hiện, là mất lòng tin của cả hai đại lý. Thừa nhận đó là ngoại lệ cũ và đang sửa là cách giữ uy tín lâu dài.
Câu nói mẫu khi khách sỉ so chiết khấu
Những câu này giúp nói thật mà không tiết lộ thông tin kinh doanh của khách khác:
- "Con không nói được số liệu của đại lý khác, nhưng con cho chú xem bảng chính sách để chú thấy mỗi mức tương ứng với điều kiện nào."
- "Mức chiết khấu bên con tính theo sản lượng, cách nhận hàng và thời hạn trả tiền. Chú đạt điều kiện nào thì được mức đó, ai cũng như nhau."
- "Trước đây con quyết từng trường hợp, có chỗ chưa đều. Con đang sửa lại thành một bảng chung, chú là người đầu tiên con mang bảng tới."
- "Nếu chú muốn lên mức cao hơn, đây là hai cách gần nhất: tự lấy hàng tại xưởng, hoặc trả khi nhận hàng."
Tránh nhắc tên hay số liệu cụ thể của đại lý kia, kể cả khi khách đã biết. Đó là thông tin kinh doanh của người khác, và nói ra thì chính đại lý kia sẽ mất lòng tin vào bạn.
Câu thứ ba nghe như nhận lỗi, và đúng là nhận lỗi. Nhưng với một đại lý lâu năm, nghe chủ xưởng nói thật rằng trước đây làm chưa đều và đang sửa thường tạo ra lòng tin hơn mọi lời biện hộ.
Sai lầm hay gặp khi bị so chiết khấu
Giảm thêm cho người hỏi để êm chuyện. Cách nhanh nhất để dập một cuộc gọi, nhưng nó dạy mọi đại lý rằng cứ phàn nàn là được thêm. Mức chiết khấu toàn hệ thống trôi dần lên mà không có thêm sản lượng nào.
Phủ nhận thông tin khách đã biết. Nói "không có chuyện đó" trong khi khách đã nghe từ nhiều nguồn chỉ làm khách tin rằng bạn có những thỏa thuận ngầm. Thừa nhận có mức khác nhau và giải thích bằng điều kiện.
Bảng quá phức tạp. Mười điều kiện với điểm lẻ thập phân khiến đại lý không tự tính được mức của mình. Bốn năm điều kiện, mỗi điều kiện một phần trăm tròn, thường đủ.
Có bảng nhưng nhân viên bán hàng vẫn tự cho thêm. Bảng chỉ có tác dụng khi mọi người bán hàng đều theo. Mọi mức ngoài bảng phải qua một người duyệt và được ghi lại, để cuối năm còn rà được.
Giữ chính sách chung theo thời gian
Một bảng chiết khấu không phải làm một lần là xong. Mỗi năm, chị Diệp xem lại hai điều: các điều kiện còn tương ứng với khoản tiết kiệm thật không, và có bao nhiêu đại lý đang hưởng mức ngoài bảng. Nếu tiền xe chở hàng tăng mạnh, điểm cho tự nhận hàng có thể cần tăng; nếu xưởng không còn thiếu vốn, điểm cho trả ngay có thể giảm.
Khi đổi bảng, báo trước cho mọi đại lý cùng lúc, cùng một nội dung, kèm thời điểm áp dụng. Nếu có đại lý lớn đủ sức ép để đòi mức riêng, hãy xem lại đòi hỏi đó có thể thành một điều kiện chung được không. Ở một số trường hợp, đối xử khác nhau giữa các khách hàng có thể chạm tới quy định về cạnh tranh, nhất là khi một bên có thị phần lớn; nếu không chắc, tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên công khai bảng chiết khấu cho mọi đại lý?
Công khai bảng điều kiện giúp đại lý tự biết cách được mức cao hơn và giảm các cuộc gọi so bì. Không cần công khai đại lý nào đang hưởng mức nào; đó là thông tin riêng của từng đại lý.
Khách lớn đòi mức riêng ngoài bảng thì sao?
Hỏi khách lớn họ mang lại điều gì mà bảng chưa có, như cam kết sản lượng năm hay nhận hàng theo lịch cố định. Nếu có, biến nó thành một dòng điều kiện chung. Nếu không, giữ bảng.
Đại lý lâu năm có nên được ưu đãi riêng?
Có thể, nếu bạn coi sự gắn bó là giá trị thật. Khi đó ghi nó thành điều kiện rõ, như số năm hợp tác tối thiểu, để đại lý mới cũng thấy con đường đạt được.
Làm sao biết thông tin chiết khấu bị lộ từ đâu?
Thường không cần tìm. Trong một khu vực, đại lý hay gặp nhau và trao đổi. Giả định rằng mọi mức chiết khấu sớm muộn đều được biết, và chỉ cho những mức mà bạn giải thích được trước mặt mọi khách.
Có nên giảm chiết khấu của đại lý mới thay vì tăng cho đại lý cũ?
Nếu mức của đại lý mới đúng theo điều kiện, không nên giảm. Rút lại một mức đã thỏa thuận có căn cứ làm mất lòng tin. Hướng đúng là đưa đại lý cũ con đường đạt điều kiện tương tự.