LapTruong.comLập Trường
Chốt, ghi nhận và đàm phán lại

Khách không đặt đủ sản lượng đã cam kết: thương lượng lại giá ưu đãi thế nào

Khách sỉ nhận giá ưu đãi vì hứa sản lượng rồi đặt thiếu: đo mức hụt, hỏi nguyên nhân, tính lại giá theo bậc thực tế, kéo dài kỳ hay hạ cam kết, câu nói mẫu.

A Vietnamese packaging factory owner reviewing stacked plain cardboard boxes on a production line with a client, both seen from behind, bright industrial lighting, clean white and blue tones

Khi khách nhận giá ưu đãi nhờ hứa một mức sản lượng rồi đặt thiếu, đừng vội truy thu hay cắt giá; hãy đo mức hụt bằng số, hỏi nguyên nhân, rồi đưa ra vài lựa chọn: kéo dài kỳ để khách đặt bù, áp giá theo bậc sản lượng thực tế cho các đơn sau, hoặc hạ cam kết kèm điều chỉnh giá. Lựa chọn nào cũng phải giữ được nguyên tắc: giá ưu đãi đi kèm sản lượng.

Bài này đi theo một xưởng in bao bì giả định và một khách làm bánh kẹo, có bảng tính giá theo bậc, lượt đi lại, cách đáp khi khách hứa "quý sau bù", và chiều ngược lại khi chính mình là bên không giữ được cam kết. Chuyện đòi nợ hay chấm dứt hợp đồng theo pháp lý không bàn ở đây.

Tình huống: hứa một trăm nghìn hộp, đặt năm mươi lăm nghìn

Anh Định có xưởng in hộp giấy. Đầu năm, chị Hạnh, chủ một cơ sở làm bánh kẹo, giả định đề nghị cam kết một trăm nghìn hộp mỗi quý để được giá bậc cao nhất. Anh Định đồng ý, và để giữ giá đó anh đã đặt trước giấy với số lượng lớn, xếp lịch máy cho đơn của chị.

Hết quý, chị Hạnh chỉ đặt năm mươi lăm nghìn hộp. Giấy dự trữ còn nằm trong kho, máy có những ca chạy không hết công suất. Chị Hạnh không im lặng: chị nói thị trường quý này chậm, quý sau sẽ đặt bù. Anh Định thì băn khoăn: lời hứa "quý sau bù" có đáng tin không, và nếu không bù được thì ai chịu phần chênh giá?

Đây là tình huống "bên kia không giữ lời" phổ biến nhất trong mua bán giữa hai doanh nghiệp: không gian dối, chỉ là kế hoạch không thành. Cách xử lý vì thế không nên là trừng phạt, mà là đưa thỏa thuận về đúng với thực tế, trong khi vẫn giữ nguyên tắc giá ưu đãi phải đi kèm sản lượng.

Đo mức hụt bằng bảng giá theo bậc

Anh Định lấy bảng giá theo bậc đã báo đầu năm (giả định) để tính xem nếu áp đúng bậc thực tế thì giá chênh bao nhiêu.

Bậc sản lượng mỗi quýGiá mỗi nghìn hộp (giả định)Ghi chú
Dưới 50 nghìn hộp1.200 đơn vịGiá lẻ đơn hàng
Từ 50 đến dưới 80 nghìn1.100 đơn vịBậc thực tế của chị Hạnh quý này
Từ 80 đến dưới 100 nghìn1.050 đơn vị—
Từ 100 nghìn trở lên1.000 đơn vịBậc đã cam kết, đang được áp

Với năm mươi lăm nghìn hộp, chênh giữa giá đang áp và giá đúng bậc là một trăm đơn vị mỗi nghìn hộp, tức năm nghìn năm trăm đơn vị cho cả quý. Thêm vào đó là phần chi phí anh Định đã bỏ ra vì tin cam kết: tiền giấy dự trữ nằm kho, ca máy giữ chỗ. Đây là con số để biết mình đang bàn về bao nhiêu, không phải con số để đòi ngay. Có số rồi, anh mới biết phương án nào chịu được, phương án nào không.

Hỏi nguyên nhân trước khi đưa phương án

Hụt vì thị trường hay vì chuyển bớt đơn sang nơi khác? Hai nguyên nhân này đòi cách xử lý khác nhau. Thị trường chậm là rủi ro chung; chuyển bớt đơn sang xưởng khác trong khi vẫn hưởng giá cam kết là chuyện phải nói thẳng.

Hụt tạm thời hay lâu dài? Hỏi về kế hoạch quý sau, sản phẩm mới, mùa cao điểm. Một khách có kế hoạch cụ thể cho mùa Tết đáng tin hơn một khách chỉ nói "chắc sẽ khá lên".

Khách có biết mình đã hụt bao nhiêu không? Nhiều khi người mua không theo dõi sản lượng cộng dồn. Gửi họ bảng tổng hợp đơn trong quý trước khi gặp, để họ không bị bất ngờ trên bàn.

Hỏi bằng giọng tìm hiểu, không chất vấn. Câu mẫu: "Chị Hạnh, quý này đơn mình về năm mươi lăm nghìn hộp. Em muốn hiểu tình hình bên chị để tính cho quý sau, chị chia sẻ giúp em là do thị trường hay do chị đổi kế hoạch sản phẩm?"

Các lựa chọn đưa ra bàn

Sau khi hiểu nguyên nhân, anh Định chuẩn bị bốn lựa chọn. Mỗi lựa chọn có cái giá khác nhau với từng bên.

Lựa chọnNội dungHợp khi
Kéo dài kỳCộng dồn hai quý: tổng hai quý đạt hai trăm nghìn hộp thì giữ giá; không đạt thì áp bậc thực tế cho quý sauHụt do thị trường, khách có kế hoạch cụ thể cho quý sau
Áp bậc thực tế từ đơn sauKhông truy thu quý này; từ quý sau tính giá theo sản lượng thực tế từng quýMuốn giữ quan hệ, khoản chênh quý này chịu được
Hạ cam kết, điều chỉnh giáCam kết mới tám mươi nghìn mỗi quý với giá bậc tương ứngHụt có vẻ lâu dài, khách tự nhận cam kết cũ quá cao
Bù chi phí đã bỏ raKhách nhận phần giấy dự trữ đã in sẵn hoặc chia chi phí lưu khoNhà cung cấp đã đầu tư riêng cho đơn, có chứng từ rõ

Truy thu toàn bộ phần chênh ngay lập tức hiếm khi là lựa chọn tốt, trừ khi hợp đồng ghi rõ và khách đã nhiều lần không giữ lời. Ngay cả khi hợp đồng có ghi, cách áp dụng cũng nên được bàn chứ không gửi thông báo một chiều. Nếu cần biết điều khoản đó có hiệu lực ra sao, hãy tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Lượt đi lại: khi khách nói "quý sau bù"

Chị Hạnh: "Anh Định, quý này chậm thật, nhưng quý sau Tết rồi, chị đặt bù được. Anh cứ giữ giá cho chị." Anh Định không từ chối, cũng không gật ngay: "Em tin quý sau sẽ khá. Để hai bên cùng yên tâm, mình tính gộp hai quý nhé chị: tổng đạt hai trăm nghìn hộp thì giá giữ nguyên cả hai quý. Nếu chưa đạt, quý sau em tính theo bậc thực tế, quý này em không tính lại."

Chị Hạnh hỏi: "Nếu chỉ được một trăm bảy mươi nghìn thì sao?" Anh Định đã có số sẵn: "Thì quý sau em áp bậc tám mươi nghìn, chênh không nhiều. Còn phần giấy em đã nhập riêng cho đơn của chị, chị nhận dần trong quý sau giúp em, em không tính thêm tiền lưu kho." Chị Hạnh đồng ý.

Điều anh Định làm được: biến lời hứa mơ hồ "quý sau bù" thành một điều kiện có số và có hệ quả rõ ràng. Lời hứa không còn là lòng tin suông, mà là một cam kết có mốc kiểm tra. Hai bên ghi lại bằng tin nhắn xác nhận ngay trong ngày, kèm bảng giá theo bậc.

Ghi lại thỏa thuận mới cho chắc

Sau buổi nói chuyện, anh Định gửi tin nhắn xác nhận với bốn dòng: tổng sản lượng tính gộp hai quý là hai trăm nghìn hộp; đạt thì giữ giá bậc cao nhất cho cả hai quý; không đạt thì quý sau áp giá theo bậc thực tế, quý này không tính lại; phần giấy đã nhập riêng chị Hạnh nhận dần trong quý sau, không tính tiền lưu kho.

Anh thêm một dòng mà nhiều người bỏ qua: cách đếm sản lượng. Tính theo đơn đặt hay theo hàng đã giao? Đơn đặt cuối quý mà giao đầu quý sau thì tính vào quý nào? Những câu hỏi nghe vụn vặt này chính là chỗ hai bên sẽ cãi nhau vào cuối quý sau nếu không ghi trước.

Cuối cùng, anh đặt một nhắc việc giữa quý để gửi chị Hạnh bảng sản lượng cộng dồn. Biết sớm mình đang ở đâu so với mốc, khách có thời gian điều chỉnh đơn, và đến cuối quý không ai bị bất ngờ. Một bảng cộng dồn gửi đều đặn còn là cách nhắc cam kết rất nhẹ nhàng, không cần câu nào mang tính đòi hỏi.

Chiều ngược lại: khi chính mình không giữ được cam kết

Đôi khi bên không giữ lời lại là mình: xưởng nhận cam kết giao đúng hẹn mà giao trễ ba lần, hay nhà phân phối hứa giữ hàng mà để hết. Nguyên tắc vẫn vậy, chỉ đổi vai.

Báo sớm, trước khi bên kia phát hiện. Một cuộc gọi "tuần sau bên em có thể trễ hai ngày vì máy hỏng, em báo trước để chị xếp lại" được đón nhận hoàn toàn khác với việc để khách tự phát hiện lúc hàng không tới.

Mang theo một đề nghị bù đắp, không chỉ lời xin lỗi: giao bù vào ngày nghỉ, chịu chi phí chở nhanh, giảm một phần nhỏ cho lô trễ. Đề nghị bù đắp nên tương xứng với thiệt hại thật của khách, không cần quá tay để chứng tỏ thành ý, vì quá tay sẽ thành tiền lệ cho những lần sau.

Và sửa nguyên nhân gốc rồi báo cho khách biết đã sửa gì. Khách lớn thường không bỏ đi vì một lần trễ; họ bỏ đi khi thấy lần trễ thứ hai đến từ đúng nguyên nhân của lần trước.

Cái sai hay gặp khi bên kia không giữ lời

Những phản ứng dưới đây đều dễ hiểu khi đang bực, nhưng làm hỏng cả phần quan hệ còn cứu được:

  • Im lặng cho qua rồi âm thầm tăng giá đơn sau. Khách sẽ thấy giá đổi mà không được giải thích, và nghĩ mình bị phạt ngầm.
  • Gửi thông báo truy thu mà không gặp. Dù hợp đồng cho phép, một tờ thông báo lạnh lùng biến chuyện thương mại thành chuyện đối đầu.
  • Chấp nhận "quý sau bù" mà không có mốc. Quý sau rồi quý sau nữa, giá ưu đãi thành giá mặc định, mất luôn nguyên tắc.
  • Đem chuyện này kể với khách khác. Thị trường nhỏ hơn bạn nghĩ; người nghe sẽ tự hỏi bạn kể gì về họ.

Nguyên tắc chung: nói sớm, nói bằng số, đưa lựa chọn, ghi lại. Nếu sau hai ba lần khách vẫn không giữ được cam kết và không chịu điều chỉnh, thì đã đến lúc bỏ hẳn giá cam kết với khách đó, chỉ bán theo giá từng đơn.

Câu hỏi thường gặp

Có nên đưa điều khoản truy thu vào hợp đồng khi cho khách giá theo cam kết sản lượng không?

Nhiều bên làm vậy để giá ưu đãi có cơ sở. Cách ghi và hiệu lực của điều khoản đó thuộc phần soạn hợp đồng, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Kể cả khi có điều khoản, vẫn nên bàn trước khi áp dụng.

Khách hụt chỉ một chút so với cam kết thì có nên bỏ qua không?

Có thể bỏ qua, nhưng nói rõ là bỏ qua lần này, kèm con số. Như vậy khách biết bạn có theo dõi, và lần sau không coi mức hụt đó là bình thường.

Làm sao biết khách hụt vì chuyển bớt đơn sang nơi khác?

Hỏi thẳng một cách lịch sự và để ý sự nhất quán: thị trường chậm thì đơn giảm đều các mặt hàng; chuyển đơn thì thường giảm đột ngột một mặt hàng. Đừng buộc tội khi chưa có căn cứ.

Khách lớn hơn mình nhiều thì có dám đề cập chuyện hụt cam kết không?

Nên đề cập, bằng số và bằng giọng tìm hiểu. Khách lớn thường có quy trình, người mua hàng của họ cũng cần giải thích được vì sao giữ giá ưu đãi khi sản lượng không đạt; bạn đang giúp họ có số liệu đó.

Nên chọn kéo dài kỳ hay hạ cam kết?

Kéo dài kỳ hợp khi nguyên nhân là tạm thời và khách có kế hoạch cụ thể. Hạ cam kết hợp khi mức cũ ngay từ đầu đã quá cao. Hỏi kỹ nguyên nhân rồi mới chọn.

Giấy dự trữ mua riêng cho khách thì đòi khách nhận được không?

Chỉ khi đã thống nhất từ trước hoặc khách đồng ý. Nếu chưa từng nói, đó là rủi ro bạn tự nhận; có thể đề nghị khách nhận dần như một thiện chí, không nên coi là nghĩa vụ của họ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138