LapTruong.comLập Trường
Chiết khấu, thưởng doanh số và hạn nợ

Chiết khấu ngay trên đơn hay thưởng cuối năm: bên mua chọn và mặc cả phương án nào

Nhà cung cấp đưa hai lựa chọn: chiết khấu nhỏ trên mỗi đơn hoặc thưởng lớn hơn khi đạt mốc năm. Cách bên mua tính theo kịch bản sản lượng và mặc cả phương án lai.

A Vietnamese woman stationery shop owner and her young assistant counting reams of paper in a narrow stockroom, viewed from the doorway, warm tungsten light and white boxes

Khi nhà cung cấp cho chọn giữa chiết khấu nhỏ ngay trên mỗi đơn và thưởng lớn hơn khi đạt mốc cuối năm, bên mua nên tính cả hai theo ít nhất ba kịch bản sản lượng, trừ đi rủi ro không đạt mốc và thời gian chờ tiền: nếu mốc cao hơn mức mua bình thường của bạn, chiết khấu ngay thường đáng tin hơn con số thưởng trên giấy. Còn nếu chắc chắn đạt mốc, thưởng có thể lớn hơn, nhưng vẫn nên mặc cả để giảm rủi ro.

Bài này đi qua một thương vụ giả định của một cửa hàng văn phòng phẩm bán cho doanh nghiệp, có bảng kịch bản, cách tính giá trị thật của khoản thưởng, phương án lai để mặc cả, lượt đi lại, các điều kiện cần hỏi và lỗi hay gặp. Mọi con số là giả định, số tròn.

Tình huống: chị Thu nhận hai chính sách cho năm mới

Chị Thu làm chủ một cửa hàng văn phòng phẩm, khách chủ yếu là các văn phòng công ty đặt giấy in, bút, sổ theo tháng. Nhà phân phối giấy chị lấy hàng gửi chính sách năm mới với hai lựa chọn. Lựa chọn một: chiết khấu 3% ngay trên mỗi đơn. Lựa chọn hai: không chiết khấu trên đơn, nhưng thưởng 5% trên toàn bộ doanh số nếu cả năm đạt từ một tỷ hai trở lên.

Theo giả định, năm ngoái chị Thu lấy khoảng một tỷ đồng giấy. Năm nay chị có thêm vài khách công ty mới, nhưng chưa chắc họ đặt đều. Năm phần trăm nghe lớn hơn ba phần trăm nhiều. Nhưng năm phần trăm chỉ đến nếu đạt mốc, và chỉ đến vào cuối năm.

Người bán chọn những con số này có tính toán: mốc một tỷ hai cao hơn mức chị đang mua, thưởng lớn để kéo chị mua thêm. Không có gì sai trong việc đó. Việc của chị Thu là tính xem với tình hình cửa hàng mình, lựa chọn nào đáng hơn, và có phương án giữa nào không.

Bảng kịch bản: số tiền nhận được theo sản lượng thật

Tính cho bốn mức sản lượng cả năm. Cột cuối cho biết phương án nào nhận nhiều hơn. Số liệu giả định.

Sản lượng cả nămChiết khấu ngay 3%Thưởng 5% khi đạt 1,2 tỷPhương án có lợi hơn
1 tỷ (như năm ngoái)30 triệu0Chiết khấu ngay, hơn 30 triệu
1,1 tỷ33 triệu0Chiết khấu ngay, hơn 33 triệu
1,2 tỷ36 triệu60 triệuThưởng, hơn 24 triệu
1,3 tỷ39 triệu65 triệuThưởng, hơn 26 triệu

Bảng cho thấy thưởng chỉ thắng khi đạt mốc, và khi thua thì thua trắng. Với chị Thu, câu hỏi thật là: khả năng đạt một tỷ hai là bao nhiêu? Nếu chị tự đánh giá khoảng một nửa, giá trị kỳ vọng của thưởng là khoảng ba mươi triệu, ngang với chiết khấu ngay, nhưng rủi ro hơn nhiều.

Chưa kể chiết khấu ngay nằm trong tay chị từng tháng, dùng để nhập thêm hàng hoặc giảm giá cho khách công ty. Thưởng cuối năm phải chờ, có khi chờ thêm vài tuần sau khi chốt sổ.

Ước lượng khả năng đạt mốc trong một buổi

Khả năng đạt mốc là con số quyết định, nhưng nó không nên là cảm giác. Chị Thu ước lượng theo năm bước, dùng sổ bán hàng của chính cửa hàng:

  1. Tách doanh số năm ngoái theo khách. Khách nào đặt đều mỗi tháng, khách nào chỉ đặt một hai lần. Phần đặt đều là nền khá chắc của năm nay.
  2. Đánh dấu khách có nguy cơ giảm. Công ty nào đang thu hẹp văn phòng, đổi người phụ trách mua sắm, hoặc đã hỏi giá nơi khác. Trừ bớt phần của họ khỏi nền.
  3. Cộng phần khách mới một cách thận trọng. Khách mới mới đặt một hai đơn thì chỉ tính một nửa mức họ nói sẽ đặt. Lời hứa đầu năm thường lạc quan.
  4. Xem tốc độ ba tháng đầu. Nếu được, chờ hết quý đầu rồi mới chọn. Nhiều nhà phân phối cho chọn chính sách trong quý đầu; hỏi rõ điều này.
  5. Ra ba con số: thấp, vừa, cao. Với chị Thu, giả định là một tỷ, một tỷ một và một tỷ ba. Mốc một tỷ hai nằm giữa vừa và cao, nghĩa là khả năng đạt chỉ khoảng một nửa.

Làm năm bước này mất một buổi tối, nhưng nó biến cuộc nói chuyện với nhà phân phối từ "em sợ không đạt" thành "theo sổ của em, khả năng đạt khoảng một nửa", một câu có trọng lượng hơn nhiều khi đề nghị đổi mốc.

Bốn yếu tố làm khoản thưởng nhỏ hơn con số trên giấy

Thời gian chờ tiền. Chiết khấu ngay về theo từng đơn, bình quân sớm hơn thưởng khoảng sáu bảy tháng. Với cửa hàng nhỏ vốn mỏng, tiền về sớm có giá trị riêng, giống như phần chi phí vốn mà bạn không phải chịu.

Điều kiện tính doanh số. Có tính hàng chưa thanh toán không, có trừ hàng trả lại không, có tính các mặt hàng khuyến mãi không. Mỗi dòng có thể làm doanh số được tính thấp hơn doanh số bạn nghĩ.

Áp lực mua dồn cuối năm. Gần mốc, bạn có thể phải nhập thêm hàng chưa bán được để đạt. Phần hàng đó nằm kho, tốn chỗ và tốn vốn. Khoản thưởng thật bằng thưởng trừ chi phí ôm hàng.

Chính sách có thể đổi. Nhà phân phối đổi người, đổi chính sách giữa năm, hoặc trả thưởng chậm. Chiết khấu đã nhận thì không ai lấy lại, còn thưởng là lời hứa tới cuối năm.

Phương án lai: mặc cả để lấy phần chắc chắn

Hai lựa chọn nhà phân phối đưa ra không phải là tất cả. Từ đó có thể đề nghị một phương án nằm giữa, giữ phần chắc chắn mà vẫn có động lực để mua thêm. Chị Thu chuẩn bị ba đề nghị để đổi qua lại trong buổi gặp.

Đề nghị một: chiết khấu ngay 2% trên mỗi đơn, cộng thưởng 2% nếu đạt một tỷ một. Ở mức như năm ngoái, chị nhận hai mươi triệu thay vì ba mươi, nhưng ở mức một tỷ một, chị nhận bốn mươi bốn triệu. Đề nghị hai: giữ thưởng 5% nhưng hạ mốc xuống một tỷ một và thêm bậc 3% ở mức một tỷ. Đề nghị ba: thưởng 5% mốc một tỷ hai như cũ, nhưng tạm ứng theo quý phần thưởng tương ứng với tiến độ, cuối năm quyết toán.

Mỗi đề nghị đều cho nhà phân phối điều họ muốn, là chị Thu có lý do để mua thêm, trong khi giảm rủi ro thua trắng cho chị. Đề nghị cả gói như vậy dễ được nhận hơn việc chỉ xin "cho em cả 3% ngay lẫn 5% thưởng".

Lượt đi lại với nhà phân phối

Chị Thu mở lời: "Em muốn đi cùng anh để tăng sản lượng năm nay. Nhưng mốc một tỷ hai cao hơn năm ngoái hai mươi phần trăm, em chưa chắc đạt. Nếu chọn thưởng mà không đạt, cửa hàng em mất trắng ba mươi triệu so với chiết khấu ngay". Anh phụ trách kinh doanh đáp: "Chính sách áp chung cho các cửa hàng, em khó làm riêng".

Chị Thu hỏi lại: "Chính sách chung có cho cửa hàng chọn mức mốc theo sản lượng năm trước không anh? Nếu có bậc ở mức một tỷ một, cửa hàng cỡ của em có động lực hơn". Anh kinh doanh hứa hỏi lại và một tuần sau quay về với chính sách sửa: thêm bậc 3,5% ở mức một tỷ một, giữ 5% ở mức một tỷ hai, thưởng tạm ứng mỗi nửa năm.

Chị Thu tính lại bảng: ở mức một tỷ một, thưởng ba mươi tám triệu rưỡi, hơn chiết khấu ngay năm triệu rưỡi, mà khả năng đạt cao hơn nhiều. Chị chọn thưởng. Lần này chị chọn vì đã thay đổi được điều kiện cho hợp với cửa hàng mình, không phải vì con số năm phần trăm trông lớn.

Điều giúp lượt này thành công là chị Thu không xin ưu đãi riêng cho mình. Chị đề nghị một sửa đổi cho chính sách chung, có lợi cho cả nhóm cửa hàng cùng cỡ, nên người kinh doanh bên kia có lý do để mang lên cấp trên mà không phải xin ngoại lệ.

Câu hỏi cần hỏi trước khi chọn thưởng

Ghi các câu trả lời ra giấy, hoặc xin nhà phân phối xác nhận bằng tin nhắn, trước khi chốt lựa chọn:

  • Doanh số tính theo giá trước hay sau chiết khấu, có gồm hàng khuyến mãi không?
  • Hàng đã giao nhưng chưa thanh toán tới ngày chốt có được tính không?
  • Hàng trả lại trong năm, hoặc sau ngày chốt, được trừ thế nào?
  • Thưởng trả bằng tiền hay trừ vào đơn sau, trả trong bao lâu sau ngày chốt?
  • Nếu chính sách thay đổi giữa năm, phần sản lượng đã mua được tính theo chính sách nào?
  • Cách ghi chứng từ, hoá đơn cho khoản thưởng ra sao để kế toán hai bên khớp?

Câu cuối nên để kế toán hai bên trao đổi trực tiếp, vì chiết khấu ngay trên đơn và thưởng cuối kỳ có cách ghi nhận khác nhau; tra văn bản hiện hành và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn nếu điều khoản thưởng nằm trong hợp đồng có ràng buộc.

Nếu nhà phân phối không trả lời rõ được mấy câu này, đó là dấu hiệu khoản thưởng sẽ khó quyết toán, và chiết khấu ngay là lựa chọn an toàn hơn.

Lỗi hay gặp của bên mua

Chọn theo con số phần trăm lớn hơn. Năm phần trăm thắng ba phần trăm trên giấy, nhưng chỉ khi đạt mốc. Luôn tính theo kịch bản sản lượng của chính mình, không theo mức tốt nhất.

Ôm hàng cuối năm để chạm mốc. Nhập thêm hàng không bán được để nhận thưởng, rồi đầu năm sau xả rẻ hoặc trả hàng, có khi lỗ hơn khoản thưởng. Trước khi nhập dồn, tính phần thưởng thêm so với chi phí giữ hàng và rủi ro hàng chậm bán.

Không giữ sổ đối chiếu riêng. Đến cuối năm, số doanh số của nhà phân phối và của bạn lệch nhau. Không có sổ riêng, bạn không có căn cứ để đối chiếu. Mỗi tháng ghi lại tổng tiền hàng đã nhận và đã trả.

Coi thưởng như tiền chắc chắn khi lập kế hoạch. Có cửa hàng tính thưởng vào kế hoạch chi tiêu đầu năm, đến khi không đạt mốc thì hụt tiền. Thưởng chưa về thì chỉ nên coi là khoản có thể có.

Câu hỏi thường gặp

Có nên chọn thưởng nếu năm ngoái gần đạt mốc?

Nếu năm ngoái đã sát mốc và năm nay có lý do rõ để tăng, như thêm khách đặt đều, thưởng có thể đáng. Vẫn nên xin thêm một bậc thấp hơn để không thua trắng khi thiếu một ít.

Nhà cung cấp không chịu làm phương án lai thì sao?

Quay lại bảng kịch bản và chọn theo khả năng đạt mốc của mình. Khi không chắc, chiết khấu ngay là lựa chọn an toàn. Có thể đề nghị xét lại vào năm sau khi có số liệu thật.

Thưởng tạm ứng theo quý có bị đòi lại nếu cuối năm không đạt?

Tùy thỏa thuận. Thường tạm ứng chỉ ở mức bậc đã đạt, nên không cần đòi lại. Nếu chính sách cho phép đòi lại, phải ghi rõ cách tính trước khi nhận tạm ứng.

Có nên gom đơn với cửa hàng khác để đạt mốc?

Chỉ khi nhà phân phối đồng ý chính thức tính chung cho nhóm. Tự gom mà không báo dễ thành vi phạm chính sách và mất cả chiết khấu lẫn quan hệ. Hỏi thẳng nhà phân phối có chính sách nhóm không.

Khoản thưởng nên dùng thế nào khi nhận được?

Nhiều cửa hàng dùng để giảm giá cho khách lớn năm sau hoặc bù vào vốn lưu động. Quan trọng là không tính trước thưởng vào kế hoạch chi khi chưa nhận được tiền.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138