Khi cơ sở thực phẩm đặt năm nghìn hộp mà xin giá của hai vạn hộp, xin bỏ phí bản in và muốn giao làm nhiều đợt, xưởng in bao bì nên trả lời bằng cách cho khách thấy chi phí cố định của mỗi lần chạy máy, rồi đưa hai ba phương án có giá: in ít với giá đơn lẻ, in nhiều một lần rồi giao dần có cam kết lấy hết, hoặc trừ dần phí bản in vào các đơn lặp lại. Giảm giá đơn vị cho đơn nhỏ mà không đổi lấy gì là bán dưới giá vốn của chính lần chạy máy đó.
Bài này đi theo một thương vụ giả định giữa chị Hà, chủ xưởng in bao bì giấy, và anh Nhân, chủ cơ sở làm bánh đặt hộp cho dòng bánh mới. Có bảng giá bậc, phép tính giữ kho khi giao nhiều đợt, lượt đi lại, mốc duyệt màu và lúc nên từ chối. Con số đều giả định, số tròn.
Thương vụ giả định: hộp bánh mới và một tờ báo giá đối chiếu
Anh Nhân có một cơ sở làm bánh, chuẩn bị ra dòng bánh quà biếu. Anh cần hộp giấy in bốn màu, cán mờ, đợt đầu năm nghìn hộp để bán thử. Chị Hà báo giá giả định 5 nghìn mỗi hộp cho năm nghìn hộp, cộng phí bản in 4 triệu. Anh Nhân nhìn bảng giá bậc chị gửi kèm, thấy dòng hai vạn hộp chỉ 3 nghìn mỗi hộp, liền đề nghị: "Chị tính giá 3 nghìn luôn đi, bỏ phí bản in, sau này bán chạy em đặt nhiều."
Đề nghị này không có gì sai trái. Anh Nhân đang thử thị trường, chưa muốn ôm hai vạn hộp nếu bánh không bán được, và lời hứa "sau này đặt nhiều" là thật lòng. Nhưng nếu chị Hà nhận, xưởng chạy máy cho năm nghìn hộp với giá tính cho hai vạn, phần chi phí cố định không được chia đủ, đơn này lỗ.
Việc của chị Hà là giúp anh Nhân đạt điều anh thật sự cần: chi phí bao bì thấp trên mỗi hộp bánh, và không ôm rủi ro tồn hộp. Hai mục tiêu đó có thể đạt được bằng vài cách, không phải chỉ bằng cách cắt giá.
Vì sao giá in tụt nhanh khi tăng số lượng
Chị Hà bóc chi phí của một lần chạy máy thành hai phần: phần cố định không đổi theo số lượng và phần biến đổi theo từng hộp. Số giả định.
| Số lượng in | Chi phí cố định một lần chạy | Chi phí biến đổi mỗi hộp | Giá vốn mỗi hộp | Giá chào mỗi hộp |
|---|---|---|---|---|
| 5.000 hộp | 8 triệu | 2,4 nghìn | khoảng 4 nghìn | 5 nghìn |
| 10.000 hộp | 8 triệu | 2,4 nghìn | khoảng 3,2 nghìn | 4 nghìn |
| 20.000 hộp | 8 triệu | 2,4 nghìn | khoảng 2,8 nghìn | 3 nghìn |
Chi phí cố định gồm công canh chỉnh máy, giấy hao lúc canh màu, công bế khuôn và thời gian máy dừng chuyển đơn. Phí bản in 4 triệu là khoản riêng, chưa nằm trong bảng. Với năm nghìn hộp, chi phí cố định chia ra mỗi hộp khoảng 1,6 nghìn; với hai vạn hộp chỉ còn 0,4 nghìn. Đó là lý do bảng giá bậc dốc như vậy.
Nhìn bảng này, đề nghị "giá 3 nghìn cho năm nghìn hộp" có nghĩa là bán thấp hơn giá vốn khoảng 1 nghìn mỗi hộp, tức xưởng bỏ ra khoảng năm triệu, chưa kể phí bản in. Chị Hà không đưa nguyên bảng này cho khách, nhưng chị dùng nó để biết mỗi phương án còn lời bao nhiêu.
Ba phương án thay cho một lần cắt giá
Phương án một: in năm nghìn, giá đơn lẻ, phí bản in giữ nguyên. Rủi ro thấp nhất cho anh Nhân, chi phí mỗi hộp cao nhất. Hợp khi bánh còn đang thử, có thể đổi thiết kế sau đợt đầu.
Phương án hai: in hai vạn một lần, giao bốn đợt. Giá mỗi hộp theo bậc hai vạn, cộng một khoản giữ kho cho phần hộp nằm ở xưởng. Anh Nhân cam kết lấy hết trong một hạn, ví dụ giả định bốn tháng, cọc một phần lúc đặt, mỗi đợt nhận hàng trả tiền đợt đó. Phương án này cho giá thấp nhưng anh Nhân chịu rủi ro thiết kế: nếu đổi mẫu giữa chừng, hộp in rồi vẫn phải lấy.
Phương án ba: in năm nghìn, phí bản in trừ dần vào đơn sau. Đợt đầu tính đủ phí bản in. Nếu trong sáu tháng anh Nhân đặt lại cùng mẫu, mỗi lần đặt lại được trừ một phần phí bản in vào giá. Xưởng không mất gì vì bản in đã có sẵn, khách thấy lời hứa "sau này đặt nhiều" của mình được ghi nhận bằng tiền.
Chọn phương án bằng câu hỏi, không bằng mặc cả. Chị Hà hỏi anh Nhân: "Anh chắc mẫu hộp này dùng ít nhất ba tháng chưa?" Chắc thì phương án hai lợi nhất. Chưa chắc thì phương án ba vừa giữ được giá đầu hợp lý, vừa có phần thưởng khi bánh bán chạy.
Tính khoản giữ kho khi in một lần giao nhiều đợt
Phương án hai nghe hấp dẫn nhưng xưởng phải tính tiền vốn và chỗ để hộp. Chị Hà tính như sau, số giả định.
| Khoản | Cách tính | Giá trị |
|---|---|---|
| Tiền hàng hai vạn hộp ở giá bậc | 20.000 nhân 3 nghìn | 60 triệu |
| Cọc lúc đặt | ba mươi phần trăm | 18 triệu |
| Tiền vốn xưởng bỏ ra trước, chưa thu | giá vốn trừ cọc, bình quân trong bốn tháng | khoảng 20 triệu nằm chờ |
| Chỗ để kho, công bốc xếp mỗi đợt | theo kho của xưởng | khoảng 1,5 triệu cả kỳ |
| Khoản giữ kho đề nghị | cộng thêm mỗi hộp | khoảng 0,15 nghìn |
Cộng khoản giữ kho, giá mỗi hộp của phương án hai là khoảng 3,15 nghìn, vẫn thấp hơn nhiều so với 5 nghìn của phương án một. Khách thấy rõ mình đang trả cho cái gì, và xưởng không âm thầm gánh tiền vốn bốn tháng.
Điều khoản đi kèm phải ghi rõ: quá hạn bốn tháng mà chưa lấy hết, phần còn lại giao một lần và thanh toán đủ. Không có dòng này, kho của xưởng sẽ thành kho của khách.
Lượt đi lại với anh Nhân
Chị Hà gửi ba phương án. Anh Nhân đáp: "Phương án hai được, nhưng em không cọc ba mươi phần trăm, em mới ra sản phẩm, vốn eo lắm. Cọc mười phần trăm thôi chị." Chị Hà không giảm cọc ngay. Chị hỏi lại điều anh Nhân lo: "Anh lo vốn, hay lo đổi mẫu rồi hộp in sẵn bị thừa?" Anh Nhân thừa nhận cả hai.
Chị Hà đề nghị: "Vậy mình làm thế này. Em in một vạn chứ không phải hai vạn, giá bậc một vạn, cọc hai mươi phần trăm, giao hai đợt. Sau đợt một nếu anh muốn đổi mẫu thì đợt hai em chưa bế, chỉ tính phần đã in." Anh Nhân đồng ý ngay, vì rủi ro tồn hộp giảm một nửa.
Chuyện phí bản in, anh Nhân xin bỏ hẳn. Chị Hà giữ: "Phí bản in em tính đủ lần này. Anh đặt lại cùng mẫu trong sáu tháng, mỗi lần em trừ một triệu, trừ tới khi hết." Một nhượng bộ có điều kiện, tạo lý do để khách quay lại đúng xưởng mình.
Khoá màu và thiết kế trước khi chạy máy
Tranh chấp lớn nhất của đơn bao bì thường là màu in không giống màu trên màn hình. Nhượng bộ giá xong mà hỏng ở bước này thì mất cả đơn lẫn khách.
- Duyệt bản in thử trên đúng loại giấy sẽ dùng, không duyệt qua ảnh hay màn hình. Khách ký lên bản thử.
- Ghi biên độ sai lệch màu chấp nhận được bằng lời rõ ràng, ví dụ so với bản thử đã ký, nhìn dưới ánh sáng ban ngày.
- Khoá file thiết kế sau khi duyệt; sửa sau mốc này tính là đơn mới hoặc tính phí làm lại bản in.
- Nhắc khách về yêu cầu với bao bì tiếp xúc thực phẩm: loại giấy, loại mực, lớp lót. Xưởng nói rõ vật liệu mình dùng, khách tự kiểm theo quy định hiện hành của sản phẩm mình.
- Gửi ảnh hộp đầu chuyền trước khi chạy hết số lượng, để khách dừng kịp nếu có sai sót.
Những bước này không làm đơn đắt hơn, nhưng chúng là nền cho mọi điều đã thương lượng. Một xưởng in giữ giá tốt mà làm việc cẩu thả sẽ không giữ được khách; một xưởng hơi đắt mà màu ổn định, đúng hẹn thì khách bánh kẹo ít khi bỏ đi, vì đổi xưởng là đổi màu bao bì quen của sản phẩm.
Câu nói mẫu cho người bán bao bì
Những câu dưới đây chị Hà dùng khi khách xin giá đơn lớn cho đơn nhỏ. Điểm chung là chúng mở ra phương án, không đóng cửa bằng một chữ không.
- "Giá ba nghìn là giá của lần chạy hai vạn hộp. Anh chưa cần nhiều vậy thì mình in một lần rồi giao dần, anh vẫn được giá gần như vậy."
- "Phí bản in em không bỏ được lần đầu, nhưng anh đặt lại cùng mẫu thì mỗi lần em trừ một phần, coi như anh trả trước cho các đơn sau."
- "Anh lo đổi mẫu thì mình in ít đợt đầu, ổn rồi mới in lớn. Em không muốn anh ôm hộp cũ khi bánh đã đổi bao bì."
- "Em giữ hộp ở kho cho anh được, có một khoản nhỏ cho chỗ để và tiền vốn, em ghi rõ trên báo giá để anh thấy."
- "Bản thử anh ký rồi thì em in đúng theo bản đó. Anh muốn sửa gì thì sửa trước khi ký, sau đó sửa là làm lại bản in."
Khách thực phẩm thường đặt bao bì theo mùa, theo đợt ra sản phẩm. Một xưởng biết đưa phương án hợp với nhịp bán của khách sẽ được gọi lại mỗi mùa, còn một xưởng chỉ biết cắt giá để giành đơn thì chỉ được gọi khi khách đang tìm chỗ rẻ nhất.
Khi nào xưởng nên từ chối
Có vài tình huống chị Hà không nhận dù khách là khách tiềm năng.
- Khách đòi giá bậc lớn cho số lượng nhỏ mà không cam kết gì, không cọc, không hẹn đặt lại.
- Khách muốn in hai vạn giao dần nhưng không chịu ghi hạn lấy hết, xưởng thành kho miễn phí.
- Khách không chịu duyệt bản thử, chỉ duyệt qua ảnh, rồi nói trước rằng màu lệch sẽ không nhận.
- Giá sau mọi nhượng bộ thấp hơn giá vốn của lần chạy máy đó.
Từ chối không có nghĩa là đóng cửa. Chị Hà thường nói: "Đơn này em làm ở mức giá đó thì không đủ chất lượng anh cần. Khi nào anh chốt được số lượng hoặc mẫu ổn định, em báo lại phương án in một lần giao nhiều đợt cho anh." Nhiều khách quay lại sau đợt bán thử, lúc đó đơn lớn hơn và rõ ràng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao in ít hộp thì giá mỗi hộp cao hơn nhiều?
Mỗi lần chạy máy có chi phí cố định như canh chỉnh máy, giấy hao khi canh màu, công bế khuôn. Chi phí này chia cho số hộp, nên in càng ít thì mỗi hộp gánh càng nhiều. Phí bản in là khoản riêng, cộng thêm ngoài phần đó.
Khách xin bỏ phí bản in thì xưởng nên làm gì?
Thay vì bỏ hẳn, có thể đề nghị trừ dần phí bản in vào các lần đặt lại cùng mẫu trong một thời hạn. Xưởng không mất gì vì bản in đã có, khách có lý do quay lại, và lời hứa đặt nhiều được ghi nhận bằng tiền.
In một lần số lượng lớn rồi giao nhiều đợt có lợi cho ai?
Có lợi cho cả hai nếu ghi đủ điều kiện: khách được giá bậc lớn, xưởng chỉ chạy máy một lần. Đổi lại khách cọc một phần, trả tiền mỗi đợt, cam kết lấy hết trong hạn, và chịu một khoản giữ kho nhỏ.
Màu in ra lệch so với màn hình thì ai chịu?
Nên chặn từ trước bằng bản in thử trên đúng loại giấy, khách ký duyệt. Sau đó so màu với bản thử đã ký chứ không so với màn hình. Không có bản thử được ký thì rất khó phân định, và tranh cãi thường làm mất khách.
Bao bì đựng thực phẩm có yêu cầu gì riêng không?
Bao bì tiếp xúc thực phẩm có quy định về vật liệu, mực in, lớp lót. Xưởng nên nói rõ vật liệu mình dùng, khách tự kiểm theo quy định hiện hành cho sản phẩm của mình. Khi cần chắc chắn, tra văn bản hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn.
Khách hứa sau này đặt nhiều thì có nên giảm giá ngay không?
Nên ghi nhận lời hứa bằng một ưu đãi có điều kiện, như trừ dần phí bản in hoặc giá bậc lớn khi đặt lại đủ số lượng. Giảm ngay mà không có điều kiện thì lời hứa không ràng buộc ai, và xưởng gánh phần lỗ của đơn nhỏ.